Meehelpen? Ga naar etymologieWiki

 

Jaarwoordgenerator
Vul hier een jaartal in (vanaf 1800) en ontdek welke woorden er in dat jaar aan het Nederlands werden toegevoegd.

 

horn - (in het water uitspringende hoek land)

Etymologische (standaard)werken

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Etymologisch woordenboek: de herkomst van onze woorden, 2e druk, Van Dale Lexicografie, Utrecht/Antwerpen

horn* [in het water uitspringende hoek land] {in de plaatsnaam Theothorne, nu Dieren (Gld.) <838>, horn(e) [hoek] 1286} hetzelfde woord als hoorn1.

J. Vercoullie (1925), Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, Den Haag / Gent

horn m., hetz. w. als hoorn, dat in alle Germ. talen, uitgenomen het Go., ook bet. spits uiteinde, uitstekende kant, hoek: vergel. Eng. corner, Fr. cornier, afgel. van Lat. cornu.

Thematische woordenboeken

G. van Berkel & K. Samplonius (2018), Nederlandse plaatsnamen verklaard

horn 'uitspringende bocht, hoek'
Het toponymisch grondwoord onl. horne, hurne 'uitspringende bocht, hoek', nnl. horn, horne en heurne, gaat terug op Germaans *hurnjôn-. Het duidde oorspronkelijk een hoek van hoger gelegen land aan, uitspringend in het water of in moerassig terrein. Later, met name in Holland, Friesland en Groningen, gebruikt in de betekenis 'hoek van een dijk'1, vergelijk 1659 tot den horn ofte hoek van den dijk toe2. Dit noordelijke horn wordt al vroeg verdreven door het zuidelijke woord → hoek3.
Oudste attestaties in plaatsnamen: 838 kopie 11e eeuw in Theothorne (→ Dieren)4, 889 kopie tweede helft 13e eeuw in Hornum (ligging onbekend, in West-Nederland).
Lit. 1Gysseling 1960 passim, 2Boekenoogen II 156, 3Philologia Frisica 4 (1966) 16, 4Künzel e.a. 1989 111.

Karel F. Gildemacher (2007), Friese Plaatsnamen: Alle steden, dorpen en gehuchten

horne. Het namenbestanddeel home of herne (Haskerhorne, Hoorn, Terherne) is direct familie van het Latijnse cornus, ‘hoorn van een dier’. Dat zich uit een lndo-Europese /k/ een /h/ ontwikkelde is typisch voor het Germaans. De oorspronkelijke betekenis is ‘punt, spits’ en in plaatsnamen wordt dat teruggevonden als ‘liggend in een hoek’. Het element komt veel voor in Duitsland, elders in Nederland en, ook al is dat minder vaak, in Engeland.

Dateringen of neologismen

N. van der Sijs (2001), Chronologisch woordenboek: de ouderdom en herkomst van onze woorden en betekenissen, Amsterdam

horn* in het water uitspringende hoek land 0838 [Künzel]

Hosted by Instituut voor de Nederlandse Taal