Edukira joan

Tenda

Tenda
Tende
Tenda
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Proventza-Alpeak-Kosta Urdina
DepartamenduaItsas Alpeak
AlkateaJean-Pierre Vassallo (en) Itzuli
Izen ofizialaTende
Tenda
Jatorrizko izenaTende
Tenda
Posta kodea06430
Geografia
Koordenatuak44°05′16″N 7°35′37″E / 44.0878°N 7.5936°E / 44.0878; 7.5936
Mapa
Azalera177,47 km²
Altitudea816 m, 552 m, 2.920 m eta 1.676 m
MugakideakBelvédère, Fontan, Saorge, La Brigue, Briga Alta, Limone Piemonte eta Entracque
Demografia
Biztanleria1.775 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 971 (%51,1) (%48,9) 928 alt_right
Dentsitatea10 bizt/km²
Informazio gehigarria
Hiri senidetuakNarzole
tende.fr

Tenda (okzitanieraz Tenda, frantsesez eta ofizialki: Tende) Frantziako udalerri bat da. Administraiboki Itsas Alpeak departamenduan dago Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.775 biztanle zituen 177,5 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Belvédère, Fontan, Saorge, La Brigue, Briga Alta, Limone Piemonte eta Entracque.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Var eta Alpe Maritimoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udazkenean eta neguan; eguzkialdi oso ona udan; negu epela (8 °C); laino gutxi)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,6 °C-koa da, 13,3 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 998 mm-koa da, urtarrilean 5,8 euri-egun eta uztailean 6,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, udalerrian bertan dagoen Météo-France estazioan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1048,1 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 39,3 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,2 °C-koa da, 2018ko otsailaren 28an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 9,0 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (17,7 °C) eta hotzena urtarrila (1,7 °C). Urteko prezipitazioa 1083 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (161 mm) eta lehorrena otsaila (54 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,43 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (7,7 °C) baino 2,1 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2011, 2015, 2022, 2023 eta 2024. Urterik beroena 2022 izan zen (10,7 °C) eta hotzena 1980 (7,0 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Tenda)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 1.7 1.9 4.6 7.1 11.1 15.1 17.7 17.7 13.3 9.6 5.1 2.5 9.0
Pilatutako prezipitazioa (mm) 77 54 64 99 96 81 64 57 95 145 161 90 1083
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (7,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,5+1,0+1,8+1,6+1,8+2,2+1,6+1,9+0,1+0,4+0,9+1,0
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 20 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (7,7 °C)
+4 °C−4 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denborak, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea12001500180021002400270017001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 928 gizon, 971 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.82
1.08
 
90-94
 
2.37
3.34
 
85-89
 
6.59
4.42
 
80-84
 
4.84
6.57
 
75-79
 
6.80
5.28
 
70-74
 
6.49
10.67
 
65-69
 
10.50
5.60
 
60-64
 
5.46
7.33
 
55-59
 
5.56
5.17
 
50-54
 
6.59
8.62
 
45-49
 
8.96
6.90
 
40-44
 
3.91
1.62
 
35-39
 
3.91
5.17
 
30-34
 
3.40
7.44
 
25-29
 
6.08
8.19
 
20-24
 
3.30
4.20
 
15-19
 
3.91
2.37
 
10-14
 
4.12
3.02
 
5-9
 
1.75
3.02
 
0-4
 
4.63
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Tende udalerrian 1.550 biztanle zeuden eta 868 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 1,79 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 50,6), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[10]

1.550biztanle
868elkarbizitza-unitate
1,79lagun elkarbizitza-unitateko
429familia
Udalerria
% 13
% 21
% 15
% 51
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 429 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (192). Guraso bakarreko 126 familietatik 81etan ama zen guraso bakarra. 252 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 106k seme-alaba bakarra zuten etxean, 35k bi, eta 35k hiru edo gehiago.[10]

192
111
126
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean252
Seme-alaba bat106
Bi seme-alaba35
Hiru seme-alaba30
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.611 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 10,8 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 31,1. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 40-54 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 54,6). 80 urte edo gehiagoko 196 biztanleetatik 122 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 74 kolektibitateren batean.[10]

Bakarrik bizi da
15-24% 11
25-39% 22
40-54% 24
55-64% 28
65-79% 35
80 +% 31
Bikotean bizi da
15-24% 13
25-39% 48
40-54% 55
55-64% 52
65-79% 46
80 +% 27

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 33,5 ezkonduta zegoen, eta beste % 12,0 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 9,8 izatezko bikotean eta % 2,2 PACS bidez lotuta). % 34,0 ezkongabeak ziren, % 11,5 alargunak eta % 9,0 dibortziatuak.[10]

Ezkongabea% 34,0
Ezkonduta% 33,5
Alarguna% 11,5
Izatezko bikotean% 9,8
Dibortziatuta% 9,0
PACS bidez lotuta% 2,2

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 38,9), enplegatuak (% 21,0), erdi-mailako lanbideak (% 16,8), bestelakoak (% 8,2). Talde nagusia (erretiratuak, % 38,9) Itsas Alpeak departamenduko batez bestekoaren (% 32,8) gainetik dago. 5 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,6).[10]

Udalerria
% 17
% 21
% 39
% 8
Itsas Alpeak
% 13
% 15
% 17
% 10
% 33
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 2.153 etxebizitza zeuden. Talderik handiena bigarren egoitza edo noizbehinkakoa ziren (995), 863 egoitza nagusiekin alderatuta eta 295 hutsik. Apartamentuak ziren nagusi (1.517), etxeak baino gehiago (621). Egoitza nagusietatik 525 beren jabearen bizilekuak ziren, 284 alokairuan zeuden, 73 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 54 doan lagata.[11]

2.153etxebizitza
863egoitza nagusi
621etxe
1.517apartamentu

Etxebizitza multzoa

863
995
295
Egoitza nagusia (863)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (995)Hutsik (295)

Etxe mota

621
1.517
Etxea (621)Apartamentua (1.517)

Jabetza egoera

525
284
Jabeak (525)Alokairuan (284)HLM (73)Doan lagata (54)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (272).[11]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik272
1919-1945118
1946-1970148
1971-1990205
1991-200575
2006-202039

Egoitza nagusien artean gehienek 3 gela zituzten (280). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (392 etxebizitzatan). 338 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 406 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 232tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela39
2 gela186
3 gela280
4 gela215
5 gela edo gehiago143

Berogailu mota

113
392
328
Gas sarea (13)Fuel-olioa (113)Elektrizitatea (392)Gas botila (17)Bestelakoak (328)

Aparkalekua eta ibilgailuak

338aparkalekua
406ibilgailu 1
232ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 1.002 biztanleetatik 753 aktibo ziren (% 75,1), horietako 679 lanean (% 67,8) eta 74 langabezian (aktiboen % 9,8).

1.00215-64 urteko biztanle
% 75,1aktibo
% 67,8lanean
% 9,8langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 59,2
25-54 urte% 88,0
55-64 urte% 57,1
Gizonak% 76,1
Emakumeak% 74,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 9,7
BEPC, brebeta% 16,1
CAP-BEP% 7,7
Batxilergoa% 8,4
Goi-mailako +2% 5,4
Goi-mailako +3/4% 13,7
Goi-mailako +5% 18,8

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 9,8). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

249 ez-aktibotik 47 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 18,9), 85 erretiraturik zeuden (% 34,1) eta 117 bestelako ez-aktibo ziren (% 47,0).

Ez-aktiboak

% 19
% 34
% 47
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 34
% 36
% 19
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 667 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 679 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

667enplegu udalerrian
% 83,2soldatapeko
% 16,8ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 23.510 eurokoa zen.

23.510 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.380 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 164 komertzioetatik, 7 erauzte enpresak ziren, 5 janari enpresak ziren, 1 garraiorako elementuen fabrikazioko enpresa zen, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 22 eraikuntza enpresak ziren, 32 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 8 garraio enpresak ziren, 33 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 7 higiezinen enpresak ziren, 7 zerbitzu enpresak ziren, 25 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[12]

2009an zeuden norbanakoentzako 49 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 1 banku bulegoa, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 10 igeltseroak, 3 zurginak, 2 iturginak, 4 argiketariak, 1 eraikuntza enpresa, 4 ile apaindegiak, 13 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 tintoreria.[13]

2009an zeuden 16 establezimendu komertzialetatik, 3 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 3 okindegiak, 3 harategiak, 1 liburu denda zen, 1 etxerako tresna denda zen, 1 kirol-denda zen, 1 drogeria zen, 1 lurrin-denda zen, 1 bitxi-denda zen eta 1 lore-denda zen.[14]

2000. urtean Tende udalerrian 23 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.600 hektarea erabiltzen.[15]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an tratamendu laburretarako ospitale 1 , iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 bat, botika 1 bat eta anbulantzia 1 bat zegoen.

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Tende udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 137 ikaslekin.

Gertuen dauden udalerriak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia erlatiboak
Herri batzuen distantzia erlatiboak
TendeTende
Població amb 633 habitants (2000)La Brigue (3,2km)
Població amb 284 habitants (2000)Fontan (9,7km)
Població amb 435 habitants (2000)Saorge (11,6km)
Població amb 223 habitants (2000)Moulinet (21,7km)
Població amb 677 habitants (2000)Belvédère (23,0km)
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1989ko uztailaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,5 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Tende_sapc », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  13. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  14. ↑ Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]