اصول شهرسازی هوشمند
اصول شهرسازی هوشمند (به انگلیسی: Principles of Intelligent Urbanism) نظریه‌ای در حوزهٔ برنامه‌ریزی شهری است که نخستین‌بار توسط کریستوفر چارلز بنینگر، معمار و شهرساز آمریکایی‌تبار ساکن هند، تدوین شد.[۱] این نظریه متشکل از ده اصل است که با هدف ارتقاء انسجام نهادی، مانایی محیطی، عدالت اجتماعی و کیفیت زندگی در محیط‌های شهری مطرح شده‌اند.[۲]
پیشینه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]اصول شهرسازی هوشمند در اواخر دههٔ ۱۹۹۰ و اوایل دههٔ ۲۰۰۰ تدوین شدند. نخستین تجربهٔ اجرای این اصول در طرح ساختارمند شهر تیمفو، پایتخت بوتان، صورت گرفت که طراحی آن توسط شرکت بنینگر و همکاران انجام شد.[۳]
اصول ده‌گانه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]ده اصل تشکیل‌دهندهٔ این نظریه به شرح زیر هستند:
- تعادل با طبیعت: طراحی شهری باید با ظرفیت‌های زیست‌محیطی هماهنگ بوده و از منابع طبیعی به‌صورت مانا بهره‌برداری کند.[۱]
- تعادل با سنت: حفظ میراث فرهنگی و تداوم هویت تاریخی و اجتماعی شهرها در فرایند توسعه ضروری است.[۱]
- فناوری مناسب: استفاده از فناوری‌ها، مصالح و شیوه‌هایی که با اقلیم، اقتصاد و بستر محلی سازگار باشند.[۲]
- هم‌نشینی اجتماعی: طراحی فضای عمومی باید تعاملات انسانی، حس تعلق و امنیت اجتماعی را تقویت کند.[۴]
- کارایی: بهره‌برداری مؤثر و بهینه از زمین، منابع مالی، انرژی و زمان در توسعهٔ شهری.[۱]
- مقیاس انسانی: طراحی متناسب با ابعاد و نیازهای جسمی، ادراکی و روانی انسان‌ها.[۵]
- شبکهٔ فرصت‌ها: دسترسی برابر همهٔ اقشار جامعه به خدمات، فرصت‌های اقتصادی، آموزش و بهداشت.[۴]
- یکپارچگی منطقه‌ای: ایجاد پیوند میان شهر و نواحی پیرامونی به‌منظور توسعهٔ هماهنگ منطقه‌ای.[۲]
- حرکت متعادل: تأمین شبکهٔ متنوع و متعادل از گزینه‌های حمل‌ونقل عمومی، پیاده مداری، دوچرخه و خودرو.[۲]
- یکپارچگی نهادی: وجود ساختارهای نهادی منسجم، شفاف، مشارکتی و مسئول در مدیریت شهری.[۱]
مقایسه با نظریه‌های مشابه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]اصول شهرسازی هوشمند در پیوند با رویکردهایی همچون رشد هوشمند (Smart Growth)، شهرسازی مانا (Sustainable Urbanism)، توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی (Transit-Oriented Development) و شهر ۱۵ دقیقه‌ای (15-minute city) قرار دارد.[۶] این نظریه همچنین با اندیشه‌های جین جیکوبز، یان گل و ویلیام وایت که بر تجربهٔ انسانی و پویایی اجتماعی تأکید دارند، هم‌راستا است.[۵]
نمونه‌های اجرا
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]مهم‌ترین نمونهٔ اجرای اصول PIU، طرح جامع شهر تیمفو در بوتان است که در آن اصول ده‌گانه به‌عنوان چارچوب برنامه‌ریزی در نظر گرفته شده‌اند.[۷] دانشگاه سی‌ایی‌پی‌تی در هند نیز این اصول را در برنامه‌های آموزش شهرسازی لحاظ کرده است.[۸]
منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- 1 2 3 4 5 Benninger, Christopher Charles (2001), Principles of Intelligent Urbanism, Ekistics, Vol. 69, No. 412.
- 1 2 3 4 «10 Principles of Intelligent Urbanism in City Planning and Urban Design - Centroid PM» (به انگلیسی آمریکا). ۲۰۱۷-۱۱-۱۷. دریافت‌شده در ۲۰۲۵-۰۸-۰۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Thimphu Structural Plan 2002-2027 بایگانی‌شده در ۲۰۱۰-۰۶-۲۳ توسط Wayback Machine
- 1 2 Pablo Vaggione (2014). "Urban Planning for City Leaders" [فصل 5: اصول شهرسازی هوشمند.]. UN-Habitat (in English). ISBN 978-92-1-132505-8. Retrieved 2025-08-04.
- 1 2 Gehl, Jan (2010). Cities for People, Island Press.
- ↑ "(PDF) Principles of urban quality of life for a neighborhood". ResearchGate (in English). Retrieved 2025-08-04.
- ↑ Thimphu Structure Plan (2002–2027), Government of Bhutan. طراحی‌شده توسط Christopher Charles Benninger & Associates.
- ↑ دانشگاه CEPT، دانشکدهٔ معماری و طراحی شهری، بازیابی‌شده در ۴ اوت ۲۰۲۵.
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Principles of intelligent urbanism». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۴ اسفند ۱۴۰۱.