OdĂłn de Buen y del Cos
| OdĂłn de Buen y del Cos | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
| |||||||
1907Â - 1910 SgĂŹre: Barcelona (en)
10 dhen DĂ mhair 1927Â - 15 dhen Ghearran 1930
1928Â - | |||||||
| Beatha | |||||||
| Breith | Zuera, 18 dhen t-Samhain 1863 | ||||||
| DĂšthaich |
| ||||||
| Ciad chĂ nan | SpĂ inntis | ||||||
| Bàs | Meagsago, 3 dhen Chèitean 1945 | ||||||
| Teaghlach | |||||||
| Cèile |
Rafaela Lozano (mul) | ||||||
| Clann |
liosta
| ||||||
| Foghlam | |||||||
| CĂ nain | SpĂ inntis | ||||||
| Dreuchd | |||||||
| Dreuchd |
lus-eòlaiche, oceanographer (en) | ||||||
| Fastaichean | Oilthigh Bharcelona | ||||||
| Duaisean a fhuaras |
liosta
| ||||||
| Far-ainmean | PolemĂłfilo | ||||||
| Neach-fĂ nais | |||||||
| Creideamh | |||||||
| PĂ rtaidh poileataigeach |
Catalan Solidarity (en) | ||||||
B' e eòlaiche-nà dair, cuan-eòlaiche, lus-eòlaiche agus fear-poileataigs às An Spà inn a bh'ann an Odón de Buen y del Cos (Zuera, 18 an t-Samhain 1863 - Meagsago, 3 an Cèitean 1945).[1]
Beatha agus Obair
[deasaich | deasaich an tĂšs]Rugadh agus thogadh e ann an Zuera, baile beag leth shligheach eadar Huesca agus Zaragoza. Mac Mariano de Buen RopĂn (tĂ illear) agus Petra del Cos Corroza, ghluais an teaghlach a Zaragoza fhèin airson cothrom a thoirt dha a dhol dhan Ă rd-sgoil. Thus e oide dhan na sgoilearan eile fhad 's a bha e san sgoil. Thug e ceum ann an ceimigeachd aig Oilthigh Mhadrid ann an 1884 le taic-airgid a thug Comhairle Zuera dha. Rinn e dotaireachd an sin ann an nĂ darrachas ann an 1887.[2]
Ann an 1885 fhuair e fiathachadh a dhol air turas-mara gu Lochlann air bhòrd an fhrigead Blanca. DhĂšisg an turas a bha seo uidh air a' mhuir aige. Nuair a thill e lorg e obair agus le sin bho bha e na thidsear ainmh-eòlas agus luibh-eòlas aig Oilthigh Bharcelona 1889 gu ruige 1911. Fhuair e droch chĂ ineadh Ă s an Eaglais Chaitligeach leis gu robh e airson na beachdan aig Charles Darwin mu mhean-fhĂ s agus o chionn 's gu robh e airson poblachd anns An SpĂ inn.[3] Stèidhich e InstitiĂšd Cuan-eòlas na SpĂ inne (SpĂ inntis: Instituto de OceanografĂa EspaĂąola) ann an 1914.[4]
Bha e air taobh na Poblachd agus air sà illeabh sin b' fheudar dha an dÚthaich aige fhà gail ann dèidh Cogadh SÏobhalta na Spà inne. Chaochail e na fhògarrach thall ann am Meagsago, far a bheil a chuid oghaichean fhathast ann.[5] Bha a mhac, Sadà de Buen Lozano (1893 - 1936), na eòlaiche-parasaite a rannsaich mailèiria. Chaidh a chur gu bàs tron chogadh leis na Faisistich.[6]
Na SgrĂŹobh e
[deasaich | deasaich an tĂšs]Iomraidhean
[deasaich | deasaich an tĂšs]- â Cuaderno de Cultura CientĂfica/ NNDB
- â âOdĂłn de Buen. (1863- 1945). BiografĂa de un oceanĂłgrafo aragonĂŠsâ. AsociaciĂłn AragĂłn Interactivo y Multimedia. Air a thogail 28mh dhen Chèitean 2017.
- â Es Materia
- â IEO
- â UsĂłn, VĂctor (29mh dhen MhĂ rt 2017): âOdĂłn de Buen, la llama erudita de la RepĂşblica espaĂąola que perdura en MĂŠxicoâ. El PaĂs. Air a thogail 28mh dhen Chèitean 2017.
- â Francisco Giral, Ciencia espaĂąola en el exilio (1939-1989): el exilio de los cientĂficos, Editorial del Hombre, Barcelona, 1994