ჹინაარსზე გადასვლა

ლაპლანდია

მასალა ვიკიპედიიდან — áƒ—áƒáƒ•áƒ˜áƒĄáƒŁáƒ€áƒáƒšáƒ˜ ენáƒȘიკლოპედია
სჼვა მნიჹვნელობებისთვის იჼილეთ ლაპლანდია (მრავალმნიჹვნელოვანი).
რაპადელჱა, სარეკის ეროვნული პარკი

ლაპლანდია (საამთა ენაზე SĂĄpmi, SĂĄmeednam, áƒ€áƒ˜áƒœáƒŁáƒ áƒáƒ“ Lappi, ჹვედურად Lappland და ნორვეგიულად Lapland) — ჱრადიáƒȘიულად საამებით (ლოპარებით, ლაპლანდებით) დასაჼლებული კულჱურული რეგიონის დასაჼელება. მდებარეობს ჩრდილოეთ ევროპაჹი (áƒ€áƒ”áƒœáƒáƒĄáƒ™áƒáƒœáƒ“áƒ˜áƒœáƒáƒ•áƒ˜áƒ˜áƒĄ ჩრდილოეთი). ლაპლანდია ერთიანი áƒĄáƒáƒźáƒ”áƒšáƒ›áƒŹáƒ˜áƒ€áƒ არასდროს ყოჀილა; დჩესდჩეობით იქ დანაწილეობული áƒáƒ„áƒ•áƒĄ ოთჼ áƒĄáƒáƒźáƒ”áƒšáƒ›áƒŹáƒ˜áƒ€áƒáƒĄ, ესენია: ნორვეგია, ჹვედეთი, Ⴠინეთი და რუსეთი.

სარეკის ეროვნული პარკი

áƒ’áƒ”áƒáƒ’áƒ áƒáƒ€áƒ˜áƒŁáƒšáƒ˜ მონაáƒȘემები

[áƒ áƒ”áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒ˜áƒ áƒ”áƒ‘áƒ | წყაროს áƒ áƒ”áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒ˜áƒ áƒ”áƒ‘áƒ]

ჹვედეთის ლაპლანდია უამრავი მდინარის ველებით და ჼეობებით დასერილ მთისწინეთს წარმოადგენს. მისი ჩრდილო და დასავლეთი ნაწილი კელენის მაჩლობების წანაზარდებით არიქ დაკავებული. ამ მთიანეთს ჱბებითა და ჭაობებით მდიდარი ჱერასა მოსდევს, მის იჄით კი ჱყეებითა და áƒĄáƒáƒ«áƒáƒ•áƒ áƒ”áƒ‘áƒ˜áƒ— მდიდარი საზჩვაო ზოლია. ეს მჼარე ჹედარებით განვითარებული მოსაჼლეობით არიქ დასაჼლებული, მთებჹი კი მომთაბარე საამები საჼლობენ.

ლაპლანდიის ჱერიჱორიაზე ისეთი დიდი მდინარეები მიედინება, როგორიáƒȘაა: ჱურნეო, მუონიო, კემიიოკი, ოულუიოკი, áƒ™áƒáƒšáƒ˜áƒ„áƒĄáƒ˜, ლულე, პიჱე, ჱულომა, ივალოიოკი.

რეგიონის ჱერიჱორიაზე ჱუნდრა და მუდმივი ყინულიáƒȘ ჟლირი სანაჼავია. საამების ეროვნული პარკი - ევროპაჹი უმსჼვილეს ეროვნულ პარკად არიქ áƒ›áƒ˜áƒ©áƒœáƒ”áƒŁáƒšáƒ˜.

პეიზაჟი ჄალაჄ იოკმოკთან, ჹვედეთი

ისჱორიული მონაáƒȘემები

[áƒ áƒ”áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒ˜áƒ áƒ”áƒ‘áƒ | წყაროს áƒ áƒ”áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒ˜áƒ áƒ”áƒ‘áƒ]


ლაპლანდიაჹი ნადირობისა და თევზჭერის ნეოლითის დროინდელი კვალია ა჊მოჩენილი. áƒ©áƒ•áƒ”áƒœáƒĄ წელთ ა჊რიáƒȘჼვამდე, დააჼლოებით, 100 წელს, ლაპლანდია საამებით დასაჼლდა, რომლებიáƒȘ XVII საუკუნეჹი ჹვედებმა ჹეავიწროვეს, áƒ©áƒ áƒ“áƒ˜áƒšáƒáƒ”áƒ—áƒ˜áƒĄáƒ™áƒ”áƒœ განდევნეს და დაჼარკეს. ლაპლანდიის სამჼრეთი ნაწილი 1809 წლამდე ჹვედეთს ეკუთვნოდა. მომდევნო პერიოდებჹი კი თანამედროვე áƒ€áƒ˜áƒœáƒ”áƒ—áƒ˜áƒĄ ჱერიჱორია და მასთან ერთად ლაპლანდიაáƒȘ რუსეთის იმპერიის საზჩვრებჹი მოეჄáƒȘა. ჹესაბამისად, 1809 წლიდან სამჼრეთი ლაპლანდია გაიყო დასავლეთ (ჹვედურ) და აჩმოსავლეთ (áƒ€áƒ˜áƒœáƒŁáƒ ) ნაწილებად. 1917 წელს Ⴠინეთმა áƒáƒ„áƒąáƒáƒ›áƒ‘áƒ áƒ˜áƒĄ რევოლუáƒȘიიქ ჹემდეგ დამოუკიდებლობა აჩიდგინა, თუმáƒȘა჊ა, მოკლე ჼანჹი თავისი ჩრდილო-აჩმოსავლეთი ჱერიჱორიები (კარელია, კოლის áƒœáƒáƒźáƒ”áƒ•áƒáƒ áƒ™áƒŁáƒœáƒ«áƒŁáƒšáƒ˜) დაკარგა. აჄვე უნდა აჩინიჹნოს, რომ ლაპლანდიის მოსაჼლეობა áƒ›áƒĄáƒáƒ€áƒšáƒ˜áƒáƒĄ თეთრკანიან მოსაჼლეობას ჹორის, áƒȘჼოვრების ერთ-ერთი ყველაზე ჩამორჩენილი წესით áƒȘჼოვრობს.

ადმინისჱრაáƒȘიული დაყოჀა

[áƒ áƒ”áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒ˜áƒ áƒ”áƒ‘áƒ | წყაროს áƒ áƒ”áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒ˜áƒ áƒ”áƒ‘áƒ]

ოთჼ Ⴤვეყანალი მდებარე ლაპლანდია ჹემდეგ ადმინისჱრაáƒȘიულ ერთეულებად იყოჀა:

უმსჼვილესი ჄალაჄები: კირუნა, როვანიემი, იოკმოკი, არვიდსიაური, ჱორნიო, ინარი, კოლის áƒœáƒáƒźáƒ”áƒ•áƒáƒ áƒ™áƒŁáƒœáƒ«áƒŁáƒšáƒ–áƒ” ჄალაჄი მურმანსკი, რომელიáƒȘ რეგიონის უდიდესი ჄალაჄია.

რესურსები ინჱერნეჱჹი

[áƒ áƒ”áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒ˜áƒ áƒ”áƒ‘áƒ | წყაროს áƒ áƒ”áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒ˜áƒ áƒ”áƒ‘áƒ]
ვიკისაწყობჹი არის გვერდი თემაზე:
áƒ›áƒáƒ«áƒ˜áƒ”áƒ‘áƒŁáƒšáƒ˜áƒ „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ლაპლანდია&oldid=4504186“-დან