सम्भोग

सम्भोग (Sexual Intercourse)
सम्भोगक एक कलात्मक चित्रण (१८९२)।
आन नाम	मैथुन, यौन सम्पर्क, सहवास, रति-क्रीड़ा, योनि मैथुन।
उपवर्ग	यौन व्यवहार, प्रजनन क्रिया।
माध्यम	शारीरिक संगम।
मुख्य उद्देश्य	प्रजनन, यौन आनन्द, प्रेम प्रदर्शन।
सम्बन्धित विषय	यौन शिक्षा, बलात्कार, गर्भनिरोधक।

सम्भोग (अङ्ग्रेजी: Sexual intercoursecode: en is deprecated ) वा यौन सम्पर्क ओ शारीरिक क्रिया थिक जाहिमे मुख्य रूप सँ नरक लिङ्गक मादाक योनिमे प्रवेश आ घर्षण होइत अछि। सम्भोगक क्रिया विभिन्न जीवित प्रजातिसभक अनुसार भिन्न-भिन्न प्रकारक भऽ सकैत अछि। एकरा स्थानीय भाषामे सहवास, काम-क्रीड़ा, रति-क्रीड़ा वा योनि मैथुन सेहो कहल जाइत अछि।

सृष्टिमे आदि काल सँ सम्भोगक मुख्य उद्देश्य वंशकेँ आगाँ बढ़ायब आ सन्तानोत्पत्ति करब रहल अछि। जतय कतेको जानवर आ पक्षी मात्र अपन सन्तानोत्पत्तिक लेल उपयुक्त मौसममे ही सम्भोग करैत छथि, ओतहि मनुष्यसभमे ई क्रिया बिना एहि कारणक सेहो भऽ सकैत अछि। मनुष्यसभमे सम्भोग सुख प्राप्ति वा प्रेम आ आत्मीयता प्रदर्शन करबाक सेहो एक रूप थिक।

प्रक्रिया आ प्रकार

सम्भोगक एक ३D चित्रण, जाहिमे नर आ मादाक संगमकेँ देखाओल गेल अछि।

सम्भोग वा मैथुन सँ पूर्वक क्रिया, जकरा अङ्ग्रेजीमे फ़ोर-प्ले (Foreplay) कहल जाइत अछि, ताहि दौरान प्राणीसभक शरीर सँ किछु विशेष प्रकारक गन्ध (फ़िरोमोन्स) उत्सर्जित होइत अछि। ई गन्ध आ शारीरिक स्पर्श सँ विषमलिङ्गी साथी मैथुनक लेल अभिप्रेरित आ उत्तेजित होइत छथि। वास्तवमे, फ़ोर-प्ले सँ लऽ कऽ चरमोत्कर्ष (Orgasm) क प्राप्तिक सम्पूर्ण प्रक्रिया ही सम्भोग कहबैत अछि, बशर्ते कि ई कार्य विषमलिङ्गी साथीसभक बीच प्रजनन अङ्गसभक माध्यम सँ भऽ रहल हो।

जीव विज्ञानक दृष्टिकोण सँ, मैथुन आनुवंशिक लक्षणसभक संयोजन आ मिश्रणक एक प्रक्रिया थिक। मैथुनमे विशेष कोशिकासभ (ग्यामेट) क मिलन सँ नव जीवक निर्माण होइत अछि, जाहिमे माता-पिता दुनूक लक्षण होइत अछि। पुरुष ग्यामेट (शुक्राणु) छोट होइत अछि तँ मादा ग्यामेट (अण्डाणु) पैघ होइत अछि।

यद्यपि कतेको एहन प्रकारक यौन क्रियासभ सेहो अछि जाहिमे लिङ्गक उपयोग नर आ मादाक बीच प्रजनन अङ्गसभमे नहि होइत अछि, जेना मुख मैथुन वा गुदा मैथुन। एकरा विस्तृत अर्थमे 'यौन सम्पर्क' वा मैथुन तँ कहल जा सकैत अछि, मुदा पारम्परिक रूप सँ एकरा सम्भोग नहि मानल जाइत अछि।

यौन सम्पर्कक विभिन्न रूप

विपरीतलिङ्गी यौन सम्पर्क

१८म शताब्दीमे भारतमे बनाओल गेल एक यौनौत्तेजक चित्र।

जखन एक पुरुष आ एक महिलाक बीच यौन क्रिया वा सम्भोग स्थापित होइत अछि, तँ एकरा विपरीतलिङ्गी (Heterosexual) यौन सम्पर्क कहल जाइत अछि। मानव समाजमे प्रजननक हेतु ई सभ सँ प्राकृतिक आ सामान्य विधि थिक। दुनियाक सभ संस्कृति आ समाजमे विपरीतलिङ्गी सम्भोगकेँ पारिवारिक जीवन आ सन्तानोत्पत्तिक मूल आधार मानल गेल अछि।

समलिङ्गी यौन सम्पर्क

समान लिङ्गक व्यक्तिसभक बीच होमय वला यौन आकर्षण आ शारीरिक सम्पर्ककेँ समलिङ्गी (Homosexual) यौन सम्पर्क कहल जाइत अछि।

गुस्ताव कोर्बेट द्वारा चित्रित 'द स्लीप' (१८६६), जाहिमे दुई समलिङ्गी महिलासभकेँ देखाओल गेल अछि।

एक ओटोमन लघुचित्र जाहिमे समलिङ्गी पुरुषसभक बीच यौन सम्बन्धकेँ देखाओल गेल अछि।

• समलिङ्गी महिला (Lesbian): जखन दुई महिलासभक बीच यौन वा शारीरिक सम्बन्ध स्थापित होइत अछि, तँ ओकरा लेस्बियन यौन सम्पर्क कहल जाइत अछि। एहिमे योनि मैथुन (लिङ्ग प्रवेश) नहि होइत अछि, मुदा अन्य शारीरिक उत्तेजक क्रियासभ द्वारा यौन सन्तुष्टि प्राप्त कएल जाइत अछि।

• समलिङ्गी पुरुष (Gay): जखन दुई पुरुषसभक बीच यौन वा शारीरिक सम्बन्ध स्थापित होइत अछि, तँ ओकरा गे (Gay) यौन सम्पर्क कहल जाइत अछि। एहिमे मुख्य रूप सँ मुख मैथुन वा गुदा मैथुनक माध्यम सँ यौन आनन्द प्राप्त कएल जाइत अछि।

सामाजिक आ धार्मिक दृष्टिकोण

सहवास वा सम्भोग मानव प्रजातिक लेल प्रजननक प्राकृतिक तरिका थिक। मुदा, मनुष्यसभ एहि क्रियाक लेल सामाजिक आ नैतिक दिशानिर्देश सेहो बनेने अछि, जे अलग-अलग संस्कृति, धर्म आ सरकारी कानूनसभक अनुसार भिन्न-भिन्न होइत अछि।

विभिन्न देशसभमे किछु विशेष प्रकारक यौन कृत्यसभ पर कानूनी प्रतिबन्ध अछि। अलग-अलग धर्मसभ आ सम्प्रदायसभक बीच कामुकता पर अलग-अलग विचार अछि। किछु संस्कृतिमे एकरा मात्र प्रजननक लेल उचित मानल जाइत अछि, तँ किछु आन संस्कृतिमे एकरा जीवनक एक महत्त्वपूर्ण आनन्दक रूपमे देखल जाइत अछि।

कानून आ यौन अपराध

मानव समाजमे यौन सम्बन्धक लेल आपसी सहमति (Consent) सभ सँ महत्त्वपूर्ण तत्त्व थिक।

यौन अपराध आ बलात्कार

कोनो मनुष्यक संगे बिना ओकर इच्छा, बिना ओकर सहमति, वा बिना ओकरा जनेबा (जेना नशाक स्थितिमे) ओकर संगे सम्भोग करब बलात्कार क श्रेणीमे अबैत अछि, जकरा यौन उत्पीड़न सेहो कहल जाइत अछि। ई दुनियाक सभ देशसभमे एक गम्भीर दण्डनीय अपराध थिक। आँकड़ासभक अनुसार एहि अपराध सँ पीड़ित लोकसभमे ९०% सँ बेसी सङ्ख्या महिलासभक अछि आ ९९% सँ बेसी बलात्कारी पुरुष होइत छथि।

अधिकतर देशसभमे सहमति देबाक हेतु एक निम्नतम उम्र (Age of consent) निर्धारित कएल गेल अछि, जे आम तौर पर १६ सँ १८ वर्षक बीच होइत अछि। यदि कोनो व्यक्ति निर्धारित उम्र सँ कमक साथीक संगे ओकर सहमति सँ सेहो सम्भोग करैत अछि, तँ ओकरा कानूनी रूप सँ बलात्कार (Statutory Rape) ही मानल जाइत अछि। एकर अतिरिक्त, मानसिक रूप सँ अस्वस्थ व्यक्ति (जे सहमति देबाक स्थितिमे नहि हो) क संगे सम्भोग केँ सेहो बलात्कार मानल जाइत अछि।

एकरो देखू

• यौन शिक्षा
• वात्स्यायन
• हस्तमैथुन
• गुदा मैथुन
• रतिचित्रण (पॉर्न)
• बॉडी काउन्ट (यौन साथीसभक सङ्ख्या)