Dieter Paleta
| Data i miejsce urodzenia |
20 września 1943 |
|---|---|
| Narodowość | |
| Alma Mater | |
| Praca | |
| Biuro |
|
| Projekty |
|
Dieter Paleta (ur. 20 września 1943 w Opawie[1]) – polski architekt, współzałożyciel katowickiego Biura Architektonicznego „Arkat”, odpowiedzialnego za realizację kilku znaczących obiektów w mieście, w tym biurowca Altus czy gmachu Narodowego Banku Polskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Absolwent I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kasprowicza w Raciborzu[2]. W 1968 roku uzyskał dyplom na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej[1], a po ukończeniu studiów jego przyjaciel ściągnął do go Katowic, gdzie rosło wówczas zapotrzebowanie na budynki mieszkalne z uwagi na rozwój przemysłu w regionie[3]. Jeszcze w tym samym roku podjął pracę w Centralnym Ośrodku Studiów, Projektowania i Realizacji „Inwestprojekt Katowice”, z którym był związany do 1991 roku[1]. Była to państwowa pracownia specjalizująca się w projektowaniu spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego[4].
Jego pierwszy ważny projekt został zrealizowany w latach 70. XX wieku w Głuchołazach – było to osiedle mieszkaniowe[3]. Znalazł się następnie w składzie zespołu projektantów katowickiego „Inwestprojektu”, który w 1977 roku zwyciężył w konkursie ogłoszonym przez Stowarzyszenie Architektów Polskich na koncepcję przestrzenną i architektoniczną późniejszego osiedla A. Zgrzebnioka w Katowicach[4]. W 1985 roku na zlecenie Spółdzielni Mieszkaniowej „Górnik” zaprojektował 12-piętrowy kompleks mieszkaniowy przy ulicy S. Fliegera w Katowicach, wyróżniający się charakterystycznymi wieżyczkami[5]. W 1987 roku oddano do użytku zaprojektowany przez niego gmach drukarni archidiecezjalnej przy ulicy W. Stwosza 11 w Katowicach, który charakteryzuje się zaokrąglonym wykuszem[6]. Pod koniec lat 80. XX wieki przebywał w Związku Sowieckim, gdzie projektował budynki sanatoryjno-wypoczynkowe na Kaukazie[7].
W 1992 roku w Katowicach wspólnie z Andrzejem Gałkowskim i Piotrem Średniawą założył Biuro Architektoniczne „Arkat”[1][8] i jeszcze w tym samym roku rozpoczęto budowę Domu Księży Emerytów w Katowicach, który zaprojektował wspólnie z Maciejem Laskowskim[9]. W 2000 roku stał się jedynym właścicielem Biura Architektonicznego „Arkat”[10].
Zespół pod jego kierownictwem zaprojektował ukończony w 2003 roku budynek biurowo-usługowy Altus w Katowicach, który w momencie oddania do użytku był najwyższym budynkiem w południowej Polsce[11], o wysokości całkowitej 125 m[12]. W latach 2003–2006 przy ulicy Bankowej 1 w Katowicach w miejscu nieistniejącej willi Friedricha Grundmanna powstał gmach Narodowego Banku Polskiego, który Paleta zaprojektował wspólnie z Teodorem Badorą, Wojciechem Wojciechowskim i Mikołajem Machulikiem[13].
Zasiada w Kolegium Sędziów Konkursowych katowickiego oddziału Stowarzyszenia Architektów Polskich[14] – w kadencji 2019–2023 był zastępca przewodniczącego Kolegium[15].
W 2007 roku mieszkał w Katowicach – był wówczas parafianinem parafii św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Katowicach-Panewnikach[16].
Wybrane projekty
[edytuj | edytuj kod]
.jpg)
.jpg)
- Osiedle mieszkaniowe w Głuchołazach (1974)[1]
- Projekt dzielnicy Winogrady w Poznaniu (1976)[1]
- Osiedle mieszkaniowe im. Alfonsa Zgrzebnioka w Katowicach (1980)[1]
- Kościół i probostwo parafii Matki Bożej Częstochowskiej w Rybniku-Ochojcu (1980)[1][17]
- Osiedle mieszkaniowe „Polarna” w Katowicach (1982)[1]
- Drukarnia i Muzeum Archidiecezjalne w Katowicach przy ulicy W. Stwosza 11 (bud. 1983–1987)[6]
- Zespół budynków mieszkalnych przy ulicy S. Fliegera w Katowicach (proj. 1985)[5][18]
- Zespół mieszkaniowo-usługowy przy placu Wolności w Rybniku (1990)[1][7]
- Hotel w Kisłowodzku, Rosja (1994)[1]
- Dom Księży Emerytów w Katowicach przy ulicy W. Czempiela (proj. 1992–1996; bud. 1992–1997)[1][9][19]
- Nowe Katowickie Centrum Biznesu przy ulicy Chorzowskiej 6 (bud. 1998–2013)[1][20][21]
- Budynek biurowo-usługowy Altus w Katowicach przy ulicy Uniwersyteckiej 13 (proj. 1996–2003; bud. 1998–2003)[1][11][12]
- Gmach Narodowego Banku Polskiego w Katowicach przy ulicy Bankowej 1 (proj. 2001–2004; bud. 2003–2006)[13][22]
- Kościół Matki Bożej Fatimskiej w Katowicach (bud. 2008–2017)[23]
- Przebudowa willi inż. Jana Krygowskiego w Katowicach przy ulicy T. Kościuszki 65 (bud. 2022–2024)[24][25]
- Budynek mieszkalny przy ulicy M. Skłodowskiej-Curie 44 w Katowicach (bud. 2016–2018)[26]
- Centrum Wnętrz Home Concept w Katowicach – Budynek 3 (bud. 2025)[27][28]
Wybrane nagrody i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- Nagroda II stopnia Ministerstwa Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska za osiedle mieszkaniowe w Głuchołazach (1974), projekt dzielnicy Winogrady w Poznaniu (1976) i osiedle A. Zgrzebnioka w Katowicach (1980)[1]
- Nagroda III stopnia Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych za osiedle mieszkaniowe „Polarna” w Katowicach (1982)[1]
- II miejsce w konkursie SARP na Zespół Szkół Municypalnych w Tychach (1997)[10]
- Wyróżnienie Wojewody Katowickiego za Dom Księży Emerytów w Katowicach (1997)[10]
- Nagroda Prezydenta Miasta Katowice za zespół mieszkaniowy przy ulicy Łabędziej 2-4 (1998) i 8-10 (2000)[1]
- Wyróżnienie Wojewody Śląskiego i Nagroda Prezydenta Miasta Katowice za budynek Altus w Katowicach[10]
- Nagroda Główna Wojewody Śląskiego w Konkursie „Architektura Roku Województwa Śląskiego za gmach Narodowego Banku Polskiego w Katowicach (2005)[10]
- Wyróżnienie w kategorii „Obiekt” w plebiscycie „Architektura Roku Województwa Śląskiego” za budynek przy ulicy M. Skłodowskiej-Curie 44 w Katowicach (2021)[29][30]
- Property Design Awards 2026 za Budynek 3 kompleksu Home Concept w Katowicach[27][28][31]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Taczewski 2002 ↓, s. 35.
- ↑ Lista członków Stowarzyszenia Absolwentów i Przyjaciół I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Kasprowicza w Raciborzu [online], zso1raciborz.pl, 10 marca 2026 [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- 1 2 Łukasz Bąk, Czas Katowic nastał tu i teraz, „Gazeta Wyborcza”, stadlermedia.pl [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- 1 2 Bródka 2025 ↓, s. 250.
- 1 2 Michalina Bednarek, Przez lata żyją w bloku za płachtami. „Ludzie mają już stany depresyjne”, „Gazeta Wyborcza”, katowice.wyborcza.pl, 27 października 2025 [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- 1 2 Bródka 2025 ↓, s. 195.
- 1 2 Edward Makselon, Dlaczego trwa to tak długo?, „Nowiny” (35 (1463)), Rybnik: Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza „Prasa-Książka-Ruch” Śląskie Wydawnictwo Prasowe, 2 września 1987, s. 3 [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- ↑ Biuro Architektoniczne Arkat, „Architektura-Murator”, architektura.muratorplus.pl [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- 1 2 Bródka 2025 ↓, s. 196.
- 1 2 3 4 5 Arkat, Nagrody i wyróżnienia [online], arkat.pl [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- 1 2 Bródka 2025 ↓, s. 144–145.
- 1 2 Bulsa, Grzegorek i Witaszczyk 2013 ↓, s. 255.
- 1 2 Bródka 2025 ↓, s. 154.
- ↑ SARP Katowice, O SARP [online], sarp.katowice.pl [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- ↑ SARP Katowice, Zarząd [online], sarp.katowice.pl [dostęp 2026-07-02] [zarchiwizowane z adresu 2022-10-28] (pol.).
- ↑ Lucyna Korzekwa, Budowa nowego kościoła, „Głos Św. Ludwika” (9 (56)), Parafia Rzymsko-Katolicka pw. św. Ludwika Króla i Wniebowzięcia NMP, Katowice 2007, s. 24 [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- ↑ Parafia Matki Bożej Częstochowskiej w Ochojcu, [w:] e-ncyklopedia [online], silesia.edu.pl [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- ↑ Marcin Zasada, Katowickie baszto-bloki: piramidki wczesnego postmodernizmu. Hej, w Paryżu też takie mają, „Ślązag”, slazag.pl, 16 listopada 2023 [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- ↑ Grzegorek, Bulsa i Witaszczyk 2016 ↓, s. 227.
- ↑ Bulsa, Grzegorek i Witaszczyk 2013 ↓, s. 271.
- ↑ Urbanity, Nowe Katowickie Centrum Biznesu Katowice Chorzowska 6 [online], urbanity.pl [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- ↑ Bulsa, Grzegorek i Witaszczyk 2013 ↓, s. 259.
- ↑ Parafia Matki Bożej Fatimskiej w Piotrowicach –, [w:] e-ncyklopedia [online], silesia.edu.pl [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- ↑ Mateusz Markowski, Renowacja willi Jana Krygowskiego – katowicka ikona funkcjonalizmu odzyskała blask, „WhiteMAD”, whitemad.pl, 18 września 2024 [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- ↑ Sztuka Architektury, Modernistyczna willa przywrócona do życia, „Sztuka Architektury”, sztuka-architektury.pl, 20 czerwca 2025 [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- ↑ Bródka 2025 ↓, s. 198–199.
- 1 2 Daniel Konopka, Home Concept Katowice zwycięża w konkursie Property Design Awards 2026, „Okk Design”, okkdesign.pl, 26 stycznia 2026 [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- 1 2 Architektoniczny sukces na Śląsku! Projekt Home Concept Katowice z tytułem Property Design Awards 2026, „Elle”, decoration.elle.pl, 2 marca 2026 [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- ↑ Oto najpiękniejsze budynki na Śląsku, „Sztuka Architektury”, sztuka-architektury.pl, 2 listopada 2021 [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- ↑ Wyróżnienie w kategorii Obiekt – Dieter Paleta, Agnieszka Sobczak, Szymon Biela, „Architektura i Biznes”, architekturaibiznes.pl [dostęp 2026-07-02] (pol.).
- ↑ Kto zachwycił całą branżę? Oto najbardziej spektakularne projekty nagrodzone w Property Design Awards 2026, „Property Design”, propertydesign.pl, 27 stycznia 2026 [dostęp 2026-07-02] (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jakub Bródka, Katowice. Przewodnik architektoniczny. Architektura po 1945 roku, Berlin: DOM Publishers, 2025, ISBN 978-3-86922-897-6 (pol.).
- Michał Bulsa, Grzegorz Grzegorek, Beata Witaszczyk, Domy i gmachy Katowic, Katowice: Wydawnictwo Prasa i Książka, 2013, ISBN 978-83-63780-00-5 (pol.).
- Grzegorz Grzegorek, Michał Bulsa, Beata Witaszczyk, Domy i gmachy Katowic. Tom II, Katowice: Wydawnictwo Prasa i Książka, 2016, ISBN 978-83-63780-16-6 (pol.).
- Tomasz Taczewski, Współczesna architektura Katowic, Katowice: Wydawnictwo GIA, 2002, ISBN 83-904135-2-3 (pol.).