Sápmi

Lappi gearretrievttis gieđahalla­gohtet diggeášši, mas bálgosa njunušolbmot sivahuvvojit vealaheamis ja virgerihkkosis

Anárlaš bálgosa njunušolbmot sivahuvvojit virge­geatnegasvuođa rihkkumis, vealaheamis ja boazodoallo­rihkkumušas.

Inarin Kunnanvirasto Ivalossa keväisessä säässä.
Gearregat gevvojuvvojit Anára gielddadálus Avvilis. Ášši gieđahallamii lea várrejuvvon oktiibuot čieža beaivvi. Govva: Sanna Hirvonen / Yle

Lappi gearretrievttis gieđahallet vuot boazodollui laktaseaddji rihkkosiid. Anárlaš Muttosjávrri bálgosa njunušolbmuid sivahit virgegeatnegasvuođa rihkkumis, vealaheamis ja boazodoallorihkkumušas. Oktiibuot guhtta olbmo, geat leat oassálastán mearrádusdahkamiidda bálgosa stivrras, leat áššáskuhtton.

Ášši gieđahallan Lappi gearretrievttis álgá gaskavahku, 30. beaivve. Gearregat gevvojuvvojit Anára gielddadálus Avvilis. Dasa leat várrejuvvon oktiibuot čieža gieđahallanbeaivvi.

Hálddahusriekti: Bálgosa mearrádus lágavuostásaš ja vealaha

Dán háve gearretrievttis gieđahallet boazomerkii laktaseaddji riiddu. Ášši lea árat gieđahallon jo Davvi-Suoma hálddahusrievttis.

Áššis lea sáhka das, ahte bálggus hilggui giđđat 2023 náittosguimmiid gaskasaš boazomearkka ja -ealu gávppi. Bálggus ákkastalai mearrádusa ollesáigásaš boazodoalliid birgema ja árbevirolaš sámi boazodoalu dorvvastemiin.

Bálgosa ákkaid mielde náittosguoimmit eaba leat Muttošjávrri bálgosa sámi servoša lahtut.

Davvi-Suoma hálddahusriekti hilggui bálgosa mearrádusa. Boazodoallolága mielde bearraša siskkáldas boazogávppiid ii sáhte eastit. Hálddahusriekti gávnnahii, ahte bálgosa mearrádus lea lágavuostásaš ja vealaha.

Seamma áigge go bálggus ii dohkkehan náittosguimmiid gaskasaš boazomearkagávppi, dat fálai geavahit iežas ovdaoastinvuoigatvuođa sohkamerkii. Hálddahusrievtti mielde bálgosis ii goittotge leat ovdaoastinvuoigatvuohta, jus lea sáhka náittosguimmiid gaskasaš gávppis.

Bálggus ozai áššis váidinlobi alimus hálddahusrievttis (AHR) giđđat 2024, muhto AHR ii mieđihan dan.

Earáge boazodoalloáššit gearregiin

Lappi gearretrievttis leat maŋimuš áiggiid gieđahallan maid eará boazodollui laktaseaddji áššiid.

Ovddit háve gearretrievttis gieđahalle bohccuide laktaseaddji rihkkosiid mannan giđa, go Anáris gieđahalle Báišduoddara viiddes boazosuolavuohtaášši. Das ledje áššáskuhtton golbma olbmo roava suolavuođas ja roava vieristeamis. Mearrádus áššái boahtá čakčamánu loahpas.

Stuorámus ášši áššáskuhttin­vihkkehallamis

Vel stuorát bohccuide laktaseaddji ášši lea ain áššáskuhttinvihkkehallamis.

Boles navdá oktiibuot 15 olbmo roava rihkkosiin stuorra boazosuolavuođaáššis. Guovddášrihkusbolesa ja Rádjegohcinlágádusa dutkan stuorra áššeollisvuođa ovdadutkan lea dál alaguoddis árvvoštallamis. Áššáskuhttinvihkkehallan galggašii válmmastuvvat jagi loahpas.

Guovddášrihkusbolesa mielde ovdadutkama áigge leat dutkan earret eará navdojuvvon roava ruhtabassamiid, roava behtosiid, roava meahcástanrihkkosiid ja roava luonddusuodjalanrihkkosiid. Navdojuvvon rihkkosat leat dáhpáhuvvan golmma bálgosa guovllus.

Ođđasamosat: paketissa on 10 artikkelia

Nieiddaža eadni Leena Niittyvuopio-Jämsä váillahivčče lasi mánáid- ja nuoraidgirjjálašvuođa sámegillii, vai Elle-Máijás livčče maid lohkat.

Bálkkašumi mieđihit stáhtahis urálalaš eamiálbmogiid dutkiide ánssolaš dieđalaš barggus.

EU ođđa strategiija vuođđuduvvá viiddis gullamiidda, maid leat dahkan árktalaš servošiiguin ja ovttasbargoguimmiiguin. Sámiide gáibidit buoret sajádaga EU-dási mearrádusaid dahkamis.