Ùkrajina

Ùkrajina Україна
Fana Ùkrajinë Fana	Herb Ùkrajinë Herb
	Mòtto: Воля, Злагода, Добро
	Himn: Ще не вмерла України; (Jesz nie ùmarła Ùkrajina)
	Ùkrajina na karce
Spòdlowé pòdôwczi
Òficjalny jãzëk	ùkrajińsczi
Stolëca	Czijew
Fòrma państwa	repùblika
Prezydeńt	Wòłodimir Zełensczi
Premiéra	Serhij Kòrecczi
Data ùsadzeniô	24 zélnika 1991
Wiéchrzëzna; % wòdë	603 700 km²; 12%
Lëdztwò (2023)	37 732 836
Dëtk	hriwna (UAH)
Czasowô cona	UTC +2
Nôrodné swiãto	24 zélnika
Kòd ISO 3166	UA
Internet	.ua
Aùtowi kòd	UA
Telefón	+380

Ùkrajina (ùkr. Україна) – ùnitarné^[1] państwò, jaczé leżi w pòrénkòwi Eùropie. Na nordze grańczi z Biôłorusą, na zôpadze z Pòlską, Słowacką a Madżarską. Na pôłnim Ùkrajina grańczi z Rumùńską a Mòłdawią, a pò pòrénkòwi stronie z Ruską Federacją. Ùkrajina mô przëstãp do mòrzów: Czôrnégò i Azowsczégò. W Ùkrajinie w 2023 rokù mieszkało 37 732 836 lëdzy^[2], a wiérzchëzna kraju to 603 628 km². Stolëcą i nôwikszim gardã państwa je Czijew. Ùrzãdowim jãzëkã Ùkrajinë je jãzëk ùkrajińsczi, co zagwësniwô Kònstitucjô^[1].

Ùkrajina je repùbliką^[1]; dzeli sã na 24 òbwodë, Aùtonomiczną Repùblikã Krimù i dwa gardë z òsoblëwim sztatusã: Czijew i Sewastopòl. Jedurnym ùstawòdôwczim òrganã państwa je Nôwëższô Radzëzna Ùkrajinë (ùkr. Верховна Рада України). Głową państwa je prezydent, jaczim òd 2019 je Wòłodimir Zełensczi.

16 lëpińca 1990 rokù ùkrajińsczi parlament przëjął Deklaracjã Państwowi Suwerennotë Ùkrajinë, a 24 zélnika 1991 rokù deklaracjã samòstójnotë. 28 czerwińca 1996 rokù òsta przëjãtô nowô kònstitucjô. Ùkrajina je jednym z załóżców Òrganizacje Zjednónëch Narodów. Krôj òd 2014 wespółrobi z Eùropejską Ùnią, a òd 2022 rokù je krajã kandidëjącym w Ùnie^[3].

Wedle òglowégò spisënkù z 2001 Ùkrajińcë stanowią 77,8% lëdztwa. Ùkrajinã zamieszkiwają téż m.jin. Ruskòwie (17,3% mieszkańców), Biôłorusënowie (0,6%), Mòłdawiani (0,5%) a Pòlôszë (0,3%)^[4]. Wikszosc lëdztwa słëchô do chrzescëjańsczich kòscołów wschódnégò òbrządkù – prawòsławiô i grekòkatolëcyzmù.

Geògrafiô

Ùkrajina to drëdżé nôwikszé państwò w Eùropie wedle nadwiérzchnie – 603 628 km², a téż nôwikszé państwò, chtërno całowno leżi w Eùropie. Na swiece Ùkrajina zajimô 45. plac wedle nadwiérzchnie. Całownô długòsc grańców Ùkrajinë to 6992 km. Nôwikszą górą Ùkrajinë je Howerła.

Krajné pónktë Ùkrajinë:

Północny – sedlëszcze Hremjacz w czernihowsczim òbwòdze.
Pôłniowi – gard Fòros na Krimie.
Zôpadny – wies Sołomònowò w zakarpacczim òbwòdze.
Wschódny – wies Rannia Zoria w ługańsczim òbwòdze.

Galeriô

Topografiô Ùkrajinë
Klimat Ùkrajinë w skalë Köppena

Galeriô

Òbaczë téż

Przëpisë

1 2 3 Konstytucja Ukrainy, tłum. Ewa Toczek, Warszawa, Wydawnictwo Sejmowe, 1999.
↑ Ukraine. Health data overview for Ukraine, data.who.int.
↑ Ukraine. Membership status: candidate country, europa.eu.
↑ Про кількість та склад населення України за підсумками Всеукраїнського перепису населення 2001 року.

Bùtnowé pòwrózczi

Zbiérk òdjimków na Wikimedia Commons

Atlas Ùkrajinë na Wikimedia Commons

Państwa w Eùropie
Albańskô \| Andora \| Aùstriô \| Belgiô \| Biôłorus \| Bòsniô i Hercegòwina \| Bùłgariô \| Chòrwackô \| Cyper \| Czeskô \| Czôrnogóra \| Duńskô \| Estoniô \| Fińskô \| Francjô \| Greckô \| Irlandiô \| Islandiô \| Italskô \| Lëtwa \| Liechtenstein \| Luksembùrg \| Łotwa \| Madżarskô \| Malta \| Niemieckô \| Mòłdawiô \| Mònakò \| Niderlandë \| Nordowô Macedoniô \| Norweskô \| Pòlskô \| Pòrtugalskô \| Rumùńskô \| Ruskô \| San Marino \| Serbiô \| Słoweniô \| Słowackô \| Szpańskô \| Szwajcariô \| Szwédzkô \| Tëreckô \| Ùkrajina \| Watikan \| Wiôlgô Britaniô
Zanôléżné teritoria: Alandzczé Òstrowë \| Farersczé Òstrowë \| Gibraltar \| Grenlandiô \| Guernsey \| Jersey \| Man \| Svalbard
Ògrańczoné ùznanié: Kòsowò \| Nadedniestrzé

[:0-1] 1 2 3 Konstytucja Ukrainy, tłum. Ewa Toczek, Warszawa, Wydawnictwo Sejmowe, 1999.

[2] Ukraine. Health data overview for Ukraine, data.who.int.

[3] Ukraine. Membership status: candidate country, europa.eu.

[4] Про кількість та склад населення України за підсумками Всеукраїнського перепису населення 2001 року.

[1]

[2]

[3]

[4]

Państwa w Eùropie
Albańskô \| Andora \| Aùstriô \| Belgiô \| Biôłorus \| Bòsniô i Hercegòwina \| Bùłgariô \| Chòrwackô \| Cyper \| Czeskô \| Czôrnogóra \| Duńskô \| Estoniô \| Fińskô \| Francjô \| Greckô \| Irlandiô \| Islandiô \| Italskô \| Lëtwa \| Liechtenstein \| Luksembùrg \| Łotwa \| Madżarskô \| Malta \| Niemieckô \| Mòłdawiô \| Mònakò \| Niderlandë \| Nordowô Macedoniô \| Norweskô \| Pòlskô \| Pòrtugalskô \| Rumùńskô \| Ruskô \| San Marino \| Serbiô \| Słoweniô \| Słowackô \| Szpańskô \| Szwajcariô \| Szwédzkô \| Tëreckô \| Ùkrajina \| Watikan \| Wiôlgô Britaniô
Zanôléżné teritoria: Alandzczé Òstrowë \| Farersczé Òstrowë \| Gibraltar \| Grenlandiô \| Guernsey \| Jersey \| Man \| Svalbard
Ògrańczoné ùznanié: Kòsowò \| Nadedniestrzé