نراد (سرده)
| نراد | |
|---|---|
.JPG) | |
| میوه و برگ نراد کره‌ای | |
| رده‌بندی علمی | |
| فرمانرو: | |
| دسته: | |
| رده: | |
| راسته: | |
| تیره: | |
| سرده: | نرادها[۵] |
| گونه‌ها | |
|
متن را ببینید. | |
نَراد سرده‌ای از درختان همیشه‌سبز و سوزنی‌برگ است. این جنس در حدود ۴۰ گونهٔ درختی در مناطق معتدل نیم‌کره شمالی دارد.
درخت نراد نمی‌تواند خاک‌هایی را که بیش از حد مرطوب، اسیدی و خشک باشد را تحمل کند. بهترین آب و هوا برای درختان نراد، آب و هوای مدیترانه‌ای است.
نراد چوبی به رنگ سفید تا سفید مایل به کرم تا قهوه‌ای مایل به صورتی دارد. درخت نراد در صنایع چوب و کاغذسازی کاربرد دارد و بسیاری از باغداران این گیاه را به عنوان یک گونه زینتی به صورت تک‌درخت می‌کارند.
از این درخت به خاطر بوی خوش برگ‌هایش و دیر خشک‌شدن برگ‌ها معمولاً به عنوان درخت کریسمس استفاده می‌شود.
ریخت‌شناسی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]نرادها درختانی بلند هستند که ارتفاعشان بیشتر به ۴۰ تا ۶۰ متر می‌رسد و گاه به ۱۰۰ متر نزدیک می‌شود، و معمولاً تنه‌ای یکپارچه و راست دارند. تاج درخت در جوانی مخروطی است و با افزایش سن شکلی متنوع‌تر می‌گیرد. شاخه‌های اصلی به صورت چرخه‌ای گرد تنه آرایش یافته‌اند.[۸]
برگ‌های نراد سوزنی و همیشه‌سبز است و به شکل مارپیچ می‌رویند، هرچند بیشتر چنین می‌نماید که در دو یا چند ردیف در دو سوی شاخه قرار گرفته‌اند. پایهٔ هر برگ گرد است و به گودی کوچکی روی شاخه می‌چسبد. هر برگ معمولاً در پایهٔ خود چنان پیچ خورده که سطح دارای روزنه آن رو به پایین قرار می‌گیرد. در بخش بالایی تاج و روی شاخه‌های مخروط‌دار، برگ‌ها کوتاه‌تر و خمیده و گاه نوک‌تیزند.[۸][۹]
نراد با ویژگی مخروط‌هایش از دیگر سوزنی‌برگان مانند صنوبر جدا می‌شود؛ مخروط‌های مادهٔ آن راست و استوانه‌ای و میان ۵ تا ۲۵ سانتی‌متر درازا دارند و در هنگام رسیدن از هم می‌پاشند تا بذرهای بالدار را رها کنند. مخروط بذری یک سال طول می‌کشد تا برسد؛ در آغاز سبز یا به رنگی روشن است و در جریان رشد تیره‌تر می‌شود و به قهوه‌ای پررنگ یا سیاه می‌گراید. مخروط‌های نر آویزان‌اند و به شاتون می‌مانند. گرده و بذر هر دو به کمک باد پراکنده می‌شوند.[۸]
پراکنش و زیستگاه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]نرادها در سراسر نیم‌کره شمالی پراکنده‌اند. این سرده بومی بخش بزرگی از آمریکای شمالی، اوراسیا، ترکیه، سوریه، مراکش و الجزایر است و در اسکاندیناوی و جزایر بریتانیا واردشده به شمار می‌رود.[۱۰] نراد سیبری (Abies sibirica) در سیبری تا عرض جغرافیایی ۶۷ درجهٔ شمالی و نراد گواتمالا (Abies guatemalensis) در آمریکای مرکزی تا عرض ۱۵ درجهٔ شمالی می‌روید. بیشتر گونه‌های نراد آب و هوای سرد را می‌پسندند، چه در بلندی رشته‌کوه‌ها و چه در عرض‌های جغرافیایی بالا. بسیاری از گونه‌ها پراکنش بازمانده دارند و تنها بخش‌های کوچکی از گسترهٔ زیستی دیرین و بسیار بزرگ‌تر خود را اشغال کرده‌اند و تنها شمار اندکی از گونه‌ها پراکنش گسترده دارند.[۸]
درختان نراد مقدس (Abies religiosa) پناهگاه زمستان‌گذرانی پروانه‌های سلطان مهاجر را فراهم می‌کنند.[۱۱]
رده‌بندی و گونه‌ها
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]فیلیپ میلر در سال ۱۷۵۴ سردهٔ Abies را بنیان نهاد و گونهٔ الگوی آن، یعنی نراد نقره‌ای (Abies alba)، را نیز تعریف کرد.[۱۲][۱۳] شمار گونه‌های این سرده میان گیاه‌شناسان یکسان شمرده نشده است؛ گیاه‌شناس هلندی آلیوس فارژون در سال‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۱ ۴۸ گونه را پذیرفت و در ۲۰۱۷ این شمار را به ۴۶ کاهش داد، حال آنکه زولت دبرتسی و ایشتوان راتس در ۲۰۱۱ این سرده را دارای ۶۷ گونه دانستند. بر همین پایه برآوردها از نزدیک به ۴۸ تا ۶۵ گونهٔ کنونی در نوسان است.[۸] تا سپتامبر ۲۰۲۵، پایگاه گیاهان جهان برخط ۴۹ گونه را پذیرفته است.[۱۴]
این سرده بر پایهٔ یک پژوهش تبارزایشی در سال ۲۰۲۱ به چند بخش دسته‌بندی می‌شود:[۱۵]
- بخش Abies: در مرکز، جنوب و شرق اروپا و آسیای صغیر، شامل گونه‌هایی چون نراد نقره‌ای، نراد یونانی (Abies cephalonica)، نراد قفقازی (Abies nordmanniana) و نراد سوری (Abies cilicica).
- بخش Balsamea: در شمال آسیا و آمریکای شمالی و کوهستان‌های بلند جنوبی‌تر، شامل نراد فریزر (Abies fraseri)، نراد بلسان (Abies balsamea)، نراد سیبری و نراد کره‌ای (Abies koreana).
- بخش Grandis: از غرب آمریکای شمالی تا مکزیک و گواتمالا، شامل نراد بزرگ (Abies grandis) و نراد سفید (Abies concolor).
- بخش Momi: در شرق و مرکز آسیا و هیمالیا، شامل نراد مین (Abies recurvata) و نراد مانچوری (Abies holophylla).
- بخش Pseudopicea: در کوهستان‌های چین و هیمالیا در بلندی‌ها، شامل نراد دلاوی (Abies delavayi) و نراد فابر (Abies fabri).
- بخش Oiamel: در مرکز مکزیک در بلندی‌ها، شامل نراد مقدس (Abies religiosa).
- بخش Nobilis: در غرب ایالات متحده آمریکا در بلندی‌ها، شامل نراد اصیل (Abies procera) و نراد سرخ (Abies magnifica).
- بخش Bracteata: در کرانهٔ کالیفرنیا، شامل نراد براکته‌دار (Abies bracteata).
آفات و بیماری‌ها
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]نرادها میزبان آفات بی‌مهرهٔ گوناگون و بیماری‌های قارچی‌اند. از جملهٔ آفات آن می‌توان به شپشک‌های آدلژید، شته‌ها، سوسک‌های پوست‌خوار، سرخرطومی‌های شاخهٔ سوزنی‌برگان، کرم‌های پروانه‌ها، نماتد‌ها، زنبورهای برگ‌خوار، کنه‌های تارتن و شپشک‌های کف‌آلود اشاره کرد. بیماری‌های نراد نیز شامل پوسیدگی ریشهٔ آنوسوس (Heterobasidion)، شانکر و ریزش برگ است.[۱۶]
گونه‌های مهم
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- نراد نقره‌ای (Abies alba)
- نراد فریزر (Abies fraseri)
- نراد بزرگ (Abies grandis)
- نراد کره‌ای (Abies koreana)
- نراد قفقازی (Abies nordmanniana)
- نراد اصیل (Abies procera)
منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- مظفریان، ولی‌الله، فرهنگ نام‌های گیاهان ایران: لاتینی، انگلیسی، فارسی تهران: فرهنگ معاصر ۱۳۷۵.
- Gymnosperm Database - Abies
پانویس
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ Pinophyta
- ↑ Pinopsida
- ↑ Pinales
- ↑ Pinaceae
- ↑ Abies
- ↑ Abies grandis
- ↑ Abies alba
- 1 2 3 4 5 "Abies Mill" (in English). انجمن درخت‌شناسی بین‌المللی. Retrieved 8 سپتامبر 2025.
- ↑ Arno, Stephen F.; Hammerly, Ramona P. (2020). Northwest Trees: Identifying & Understanding the Region's Native Trees (in English). Mountaineers Books. p. 125. ISBN 978-1-68051-329-5.
- ↑ «Abies Mill. Distribution». باغ‌های گیاه‌شناسی سلطنتی کیو. دریافت‌شده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «Monarch Migration». Monarch Joint Venture. ۲۰۱۳. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۳۱ اکتبر ۲۰۱۷. دریافت‌شده در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ Farjon, Aljos; Rushworth, K. D. (1989). "A Classification of Abies Miller (Pinaceae)". Notes from the Royal Botanic Garden Edinburgh (in English). 46 (1): 59–79.
- ↑ Miller, Philip (1754). The Gardener's Dictionary (in English). Vol. 1 (چهارم ed.).
- ↑ "Abies Mill. Accepted Species" (in English). باغ‌های گیاه‌شناسی سلطنتی کیو. Retrieved 10 سپتامبر 2025.
- ↑ Stull, Gregory W.; Qu, Xiao-Jian (2021). "Gene duplications and phylogenomic conflict underlie major pulses of phenotypic evolution in gymnosperms". Nature Plants (in English). 7 (8): 1015–1025. doi:10.1038/s41477-021-00964-4.
- ↑ "Pests in Gardens and Landscapes" (in English). برنامهٔ مدیریت تلفیقی آفات دانشگاه کالیفرنیا. Retrieved 10 سپتامبر 2025.
