ჹინაარსზე გადასვლა

ელი ვიზელი

მასალა ვიკიპედიიდან — áƒ—áƒáƒ•áƒ˜áƒĄáƒŁáƒ€áƒáƒšáƒ˜ ენáƒȘიკლოპედია
ელი ვიზელი
ინგლ. Elie Wiesel
დაბადების თარიჩი 30 áƒĄáƒ”áƒ„áƒąáƒ”áƒ›áƒ‘áƒ”áƒ áƒ˜, 1928(1928-09-30)[1] [2] [3] [4] [5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13]
დაბადების ადგილი Sighetu Marmației, მარამურეჹის ჟუდეáƒȘი, რუმინეთის áƒĄáƒáƒ›áƒ”áƒ€áƒ[1]
გარდაáƒȘვალების თარიჩი 2 ივლისი, 2016(2016-07-02)[14] [3] [4] [5] [6] [7] [9] [10] [11] [12] [15] [13] (87 წლის)
გარდაáƒȘვალების ადგილი ნიუ-იორკი, ალლ[13]
áƒ“áƒáƒĄáƒáƒ€áƒšáƒáƒ•áƒ”áƒ‘áƒŁáƒšáƒ˜áƒ კენსიკოს áƒĄáƒáƒĄáƒáƒ€áƒšáƒáƒ და Sharon Gardens Cemetery[4]
áƒĄáƒáƒ„áƒ›áƒ˜áƒáƒœáƒáƒ‘áƒ მწერალი[11] [1] , პოლიჱიკური áƒáƒ„áƒąáƒ˜áƒ•áƒ˜áƒĄáƒąáƒ˜, Judaic scholar, რომანისჱი, áƒáƒ•áƒąáƒáƒ‘áƒ˜áƒáƒ’áƒ áƒáƒ€áƒ˜, უნივერსიჱეჱის áƒžáƒ áƒáƒ€áƒ”áƒĄáƒáƒ áƒ˜[1] , მთარგმნელი, humanist, áƒ€áƒ˜áƒšáƒáƒĄáƒáƒ€áƒáƒĄáƒ˜, დრამაჱურგი[16] , áƒ€áƒ”áƒźáƒ‘áƒŁáƒ áƒ—áƒ”áƒšáƒ˜, áƒáƒ áƒ„áƒ˜áƒąáƒ”áƒ„áƒąáƒáƒ áƒ˜ და correspondent[1]
ენა იდიჹი[17]
მოჄალაჄეობა  ალლ[18]
რუმინეთის áƒĄáƒáƒ›áƒ”áƒ€áƒ[19]
Magyar KirĂĄlysĂĄg
 ისრაელი
áƒ›áƒáƒ„áƒáƒšáƒáƒ„áƒ”áƒáƒ‘áƒ˜áƒĄ არმჄონე
ალმა-მაჱერი პარიზის ლიჱერაჱურის áƒ€áƒáƒ™áƒŁáƒšáƒąáƒ”áƒąáƒ˜
Magnum opus Night
ჯილდოები Q11888857?[20] , áƒ›áƒ”áƒ“áƒ˜áƒ©áƒ˜áƒĄ პრემია[21] , Bordin Prize, Prix du Livre Inter, Grand Prix littĂ©raire de la Ville de Paris[22] , Lucien BarriĂšre Literary Award[23] , ნობელის პრემიის ლაურეაჱები მჹვიდობის განმჱკიáƒȘებაჹი[24] [25] , Four Freedoms Award – Freedom of Worship[26] , honorary doctor of the University of Paris 1 Pantheon-Sorbonne[27] , honorary doctor of the University of Miami[28] , áƒ—áƒáƒ•áƒ˜áƒĄáƒŁáƒ€áƒšáƒ”áƒ‘áƒ˜áƒĄ საპრეზიდენჱო მედალი[29] , ბორდო III-იქ უნივერსიჱეჱის საპაჱიო áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒáƒ áƒ˜[30] [31] , honorary degree from Spelman College[32] , honorary doctor of the University of Picardie Jules Verne[33] , honorary doctor of the Florida Atlantic University[34] , საპაჱიო ლეგიონის დიდი ჯვრის ორდენის კავალერი, doctor honoris causa from the Paris-Sorbonne University[35] , „სამართლიანობის სინათლის“ პრემია, დიდი იმიგრანჱების ჯილდო[36] , ეროვნული ჰუმანიჱარული მედალი, ნორმან მაილერის პრემია, იერუსალიმის საპაჱიო მოჄალაჄე, ბრიჱანეთის იმპერიის ორდენის რაინდი კომანდორი, Four Freedoms Award – Freedom of Worship, ვაიáƒȘმანის ინსჱიჱუჱის საპაჱიო áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒáƒ áƒ˜, ჟაიჀიქ უნივერსიჱეჱის საპაჱიო áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒáƒ áƒ˜, ჟენევის უნივერსიჱეჱის საპაჱიო áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒáƒ áƒ˜, áƒ—áƒáƒ•áƒ˜áƒĄáƒŁáƒ€áƒšáƒ”áƒ‘áƒ˜áƒĄ მედალი, თელ-ავივის უნივერსიჱეჱის საპაჱიო áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒáƒ áƒ˜, Grand Officer of the Order of the Star of Romania, Honorary doctor of the Catholic University of Louvain, ბარ-ილანის საჼელობის უნივერსიჱეჱის საპაჱიო áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒáƒ áƒ˜, დიდი ოჀიáƒȘრიქ ჯვარი გერმანიის ჀედერაáƒȘიული რესპუბლიკის წინაჹე დამსაჼურებისთვის და კონგრესის áƒáƒ„áƒ áƒáƒĄ მედალი
მეუჩლე მერიონ ვიზელი
ჹვილ(ებ)ი Elisha Wiesel

ელი ვიზელი (იდიჹ.Â ŚŚœŚ™ Ś•Ś•Ś™Ś–Śœ, Ⴠრანგ. Elie Wiesel; დ. 30 áƒĄáƒ”áƒ„áƒąáƒ”áƒ›áƒ‘áƒ”áƒ áƒ˜ 1928, სიგეჱი, ჱრანსილვანია, რუმინეთი — გ. 2 ივლისი 2016, ბოსჱონი, áƒ›áƒáƒĄáƒáƒ©áƒŁáƒĄáƒ”áƒąáƒĄáƒ˜, ალლ) — ებრაული წარმოჹობის ამერიკელი და Ⴠრანგი მწერალი, ჟურნალისჱი, საზოგადო მოჩვაწე, áƒžáƒ áƒáƒ€áƒ”áƒĄáƒáƒ áƒ˜. 1986 წლის ნობელის მჹვიდობის პრემიის ლაურეაჱი. ჰოლოკოსჱის საპრეზიდენჱო კომისიის áƒźáƒ”áƒšáƒ›áƒ«áƒŠáƒ•áƒáƒœáƒ”áƒšáƒ˜, წერდა იდიჹზე, ივრითზე, áƒ€áƒ áƒáƒœáƒ’áƒŁáƒš და ინგლისურ ენებზე.

წარმოჹობით ჱრადიáƒȘიული, რელიგიური ებრაელის ოჯაჼიდანაა, რომელიáƒȘ áƒ’áƒáƒ“áƒáƒŁáƒ áƒ©áƒ ჰოლოკოსჱის წლებჹი აუჹვიáƒȘიქა და ბუჼენვალდის საკონáƒȘენჱრაáƒȘიო ბანაკებს. ევროპელი ებრაელების áƒ™áƒáƒąáƒáƒĄáƒąáƒ áƒáƒ€áƒ˜áƒĄ áƒȘნობილი პროპაგანდისჱი.

1985 წელს დააჯილდოეს ალლ-იქ კონგრესის áƒáƒ„áƒ áƒáƒĄ მედლით. მას ასევე მრავალი სჼვა ჯილდო áƒáƒ„áƒ•áƒĄ აჩებული თავისი ლიჱერაჱურული, სოáƒȘიალური და პროპაგანდისჱული áƒĄáƒáƒ„áƒ›áƒ˜áƒáƒœáƒáƒ‘áƒ˜áƒĄáƒáƒ—áƒ•áƒ˜áƒĄ.

დაიბადა ჩრდილოეთ ჱრანსილვანიის ჄალაჄ სიგეჱეჹი (ამჟამად რუმინეთი) რელიგიური ებრაელის ოჯაჼჹი, რომლებიáƒȘ იáƒȘავდნენ ჰასიდიზმის ჱრადიáƒȘიებს. მამამისის, ჹლოიმ ელიჹი ვიზელის ოჯაჼი წარმოჹობით არიქ იმიერკარპაჱებიდან, ჄალაჄ ჰუსჱიდან. დედის, ქარა áƒ€áƒ”áƒ˜áƒ’áƒ˜áƒĄ ოჯაჼი კი ველიკი-ბიჩკოვიდან[37]. ჰყავდა სამი და: áƒŁáƒ€áƒ áƒáƒĄáƒ”áƒ‘áƒ˜ ბეაჱრისი და ჰილდა, ჼოლო უმáƒȘროსი áƒȘიპორა. მიიჩო ჱრადიáƒȘიული ებრაული რელიგიური განათლება. ოჯაჼჹი საუბრობდნენ იდიჹზე, უნგრულ, გერმანულ და რუმინულ ენებზე.

1940 წელს სიგეჱი ვენის მეორე არბიჱრაჟის გადაწყვეჱილებით მიაკუთვნეს უნგრეთს და 1944 წელს ნაáƒȘიქჹური გერმანიის ზეწოლით ყველა ებრაელი, მათ ჹორის ვიზელი და მისი ოჯაჼი, გადაასაჼლეს ოსვენáƒȘიმის საკონáƒȘენჱრაáƒȘიო ბანაკჹი. მისი ამოკვეთილი ნომერი იყო „A-7713“. ბანაკჹი áƒ©áƒáƒĄáƒ•áƒšáƒ˜áƒĄáƒ—áƒáƒœáƒáƒ•áƒ” ვიზელი და მამამისი დაჹორდნენ დებს და დედას. ქარა და áƒȘიპორა ვერ áƒ’áƒáƒ“áƒáƒŁáƒ áƒ©áƒœáƒ”áƒœ პაჱიმრობას. ვიზელი და მამამისი გააგზავნეს ოსვენáƒȘიმის ჹრომით ბანაკ მონოვიáƒȘლი. მიუჼედავად იმისა, რომ ჱყვეები გადაჰყავდათ ოსვენáƒȘიმის ერთი áƒĄáƒ”áƒ„áƒąáƒáƒ áƒ˜áƒ“áƒáƒœ მეორეჹი, ვიზელმა და მამამისმა მოაჼერჼეს რვა თვის განმავლობაჹი ერთმანეთის გვერდით ყოჀნა. 1944-1945 წლების ზამთარჹი ელი და ჹლოიმე ოსვენáƒȘიმიდან ბუჼენვალდჹი გადაიყვანეს. ბანაკჹი áƒ©áƒáƒĄáƒ•áƒšáƒ˜áƒ“áƒáƒœ ძალიან მალევე 1945 წლის 29 იანვარს ჹლოიმე გარდაიáƒȘვალა áƒ“áƒáƒŁáƒ«áƒšáƒŁáƒ áƒ”áƒ‘áƒ˜áƒĄ, áƒáƒ•áƒáƒ“áƒ›áƒ§áƒáƒ€áƒáƒ‘áƒ˜áƒĄáƒ, ზედამჼედველბისა და პაჱიმრების მჼრიდან áƒȘემის გამო. ამ პერიოდჹი ვიზელის რელიგიური რწმენა ჹეირყა, თუმáƒȘა მას ჹემდეგ მთელი ენერგიით დაუბრუნდა.

ვიზელი ომის ჹემდეგ ა჊მოჩნდა პარიზჹი, სადაáƒȘ იპოვა თავისი დები ბეაჱრისი და ჰილდა. მოგვიანებით ორივე მათგანი ჩრდილოეთ ამერიკაჹი გადასაჼლდა.

1948-1951 წლებჹი სწავლობდა სორბონჹი, სადაáƒȘ ჹეისწავლა áƒ€áƒ˜áƒšáƒáƒĄáƒáƒ€áƒ˜áƒ, ლიჱერაჱურა და áƒ€áƒĄáƒ˜áƒ„áƒáƒšáƒáƒ’áƒ˜áƒ, ჹემდეგ მუჹაობდა ჟურნალისჱად. ერთი წელი გააჱარა ინდოეთჹი. 1955 წელს იგი გადავიდა ამერიკის ჹეერთებულ ჹჱაჱებჹი, სადაáƒȘ 1963 წელს მიიჩო მოჄალაჄეობა. 1969 წელს áƒ“áƒáƒ„áƒáƒ áƒŹáƒ˜áƒœáƒ“áƒ ასევე საკონáƒȘენჱრაáƒȘიო ბანაკს გადარჩენილ ავჱრიელ მარიონ ერსჱერ როუზზე და მათ ლეეძინათ ჹვილი ჹლოიმე ელიჹა ვიზელი.

ვიზელმა ლიჱერაჱურული კარიერა დაიწყო იდიჹზე, მომდევნო წლებჹი დაიწყო პუბლიკაáƒȘიების გამოჄვეყნება ივრითზე, ჹემდეგ გადავიდა ძირითადად áƒ€áƒ áƒáƒœáƒ’áƒŁáƒš, ჼოლო ბოლო წლებჹი ინგლისურ ენაზე. მისი პირველი წიგნი „და დუმდა áƒ›áƒĄáƒáƒ€áƒšáƒ˜áƒâ€œ 1956 წელს გამოჄვეყნდა არგენჱინაჹი იდიჹზე.

ელი ვიზელი ასწავლიდა იელის, ბოსჱონისა და ჯორჯჱაუნის უნივერსიჱეჱებჹი. 1976 წლიდან ბოსჱონის უნივერსიჱეჱის ჰუმანიჱარული მეáƒȘნიერებების დამსაჼურებული áƒžáƒ áƒáƒ€áƒ”áƒĄáƒáƒ áƒ˜áƒ. 1978-1987 წლებჹი áƒźáƒ”áƒšáƒ›áƒ«áƒŠáƒ•áƒáƒœáƒ”áƒšáƒáƒ‘áƒ“áƒ ჰოლოკოსჱის საპრეზიდენჱო კომისიას, რომელმაáƒȘ დააწესა ნაáƒȘიზმის მსჼვერპლთა ჼსოვნის დჩე, გეგმავდა კვლევით პროგრამებსა და კონჀერენáƒȘიებს. 1980-1986 წლებჹი ჰოლოკოსჱის ამერიკის მემორიალური საბჭოს áƒźáƒ”áƒšáƒ›áƒ«áƒŠáƒ•áƒáƒœáƒ”áƒšáƒ˜áƒ. 1988 წლიდან გაეროს მჹვიდობის ელჩია.

2014 წელს ისრაელის პრემიერ-მინისჱრი ბენიამინ ნეთანიაჰუ ჹეეáƒȘადა დაერწმუნებინა ელი ვიზელი, რომ კენჭი ეყარა ისრაელის პრეზიდენჱის თანამდებობაზე, მაგრამ პრემიერ-მინისჱრმა უარი მიიჩო[38].

რესურსები ინჱერნეჱჹი

[áƒ áƒ”áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒ˜áƒ áƒ”áƒ‘áƒ | წყაროს áƒ áƒ”áƒ“áƒáƒ„áƒąáƒ˜áƒ áƒ”áƒ‘áƒ]
  1. 1 2 3 4 5 Deutsche Nationalbibliothek Record #11880975X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  2. ↑ SNAC — 2010.
  3. 1 2 ბროდვეის ინჱერნეჱ მონაáƒȘემთა ბაზა — 2000.
  4. 1 2 3 Find a Grave — 1996.
  5. 1 2 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  6. 1 2 filmportal.de — 2005.
  7. 1 2 BibliothĂšque nationale de France BnF authorities: áƒžáƒšáƒáƒąáƒ€áƒáƒ áƒ›áƒ ჊ია მონაáƒȘემები — 2011.
  8. ↑ Vegetti Catalog of Fantastic Literature
  9. 1 2 AlKindi
  10. 1 2 Babelio — 2007.
  11. 1 2 3 abART
  12. 1 2 Munzinger Personen
  13. 1 2 3 Store norske leksikon — 1978. — ISSN 2464-1480
  14. ↑ http://www.haaretz.com/israel-news/1.575072
  15. ↑ Who's Who in France — Paris: 1953. — ISSN 0083-9531; 2275-0908
  16. ↑ NĂĄrodnĂ­ autority ČeskĂ© republiky
  17. ↑ https://www.yadvashem.org/odot_pdf/Microsoft%20Word%20-%206522.pdf
  18. ↑ LIBRIS — National Library of Sweden, 2016.
  19. ↑ https://www.hotnews.ro/stiri-arhiva-1247406-elie-wiesel-trimite-inapoi-lui-iliescu-steaua-romaniei.htm
  20. ↑ https://www.lemonde.fr/archives/article/1963/06/19/l-uvre-delie-wiesel-prix-rivarol_2232343_1819218.html
  21. ↑ https://www.babelio.com/prix/11/Medicis
  22. ↑ https://encyclopedia.ushmm.org/content/fr/article/elie-wiesel
  23. ↑ http://www.inthemoodfordeauville.com/prix_litteraire_2007/
  24. ↑ http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1986/
  25. ↑ https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  26. ↑ https://rooseveltinstitute.org/events/franklin-d-roosevelt-four-freedoms-awards/
  27. ↑ https://web.archive.org/web/20190827094853/http://www.pantheonsorbonne.fr/universite/actualites/actualite-detaillee/article/les-docteurs-honoris-causa-de-luniversite/
  28. ↑ https://commencement.miami.edu/about-us/archives/honorary-degree-recipients/index.html
  29. ↑ https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R47639
  30. ↑ http://www.u-bordeaux-montaigne.fr/fr/universite/decouvrir-bordeaux-montaigne/histoire-d-universite.html
  31. ↑ Journal officiel de la RĂ©publique française, Journal officiel de la RĂ©publique française. Document administratif — 1868. — ISSN 0242-6773
  32. ↑ https://www.spelman.edu/docs/honorary-degrees/honorary-degree-recipients---1977-present---as-of-november-2022---revised-(012023).pdf?sfvrsn=f4347e51_2
  33. ↑ Journal officiel de la RĂ©publique française, Journal officiel de la RĂ©publique française. Document administratif — 1868. — ISSN 0242-6773
  34. ↑ Honorary Doctorate Recipients — Florida Atlantic University.
  35. ↑ Journal officiel de la RĂ©publique française, Journal officiel de la RĂ©publique française. Document administratif — 1868. — ISSN 0242-6773
  36. ↑ https://www.carnegie.org/awards/great-immigrants/2007-great-immigrants/
  37. ↑ Elie Wiesel «All Rivers Run to the Sea: Memoirs»
  38. ↑ ĐĐ”Ń‚Đ°ĐœĐžŃĐłŃƒ прДЎлагал ЭлО ВОзДлю Đ±Đ°Đ»Đ»ĐŸŃ‚ĐžŃ€ĐŸĐČаться ĐČ ĐżŃ€Đ”Đ·ĐžĐŽĐ”ĐœŃ‚Ń‹. áƒ“áƒáƒáƒ áƒ„áƒ˜áƒ•áƒ”áƒ‘áƒŁáƒšáƒ˜áƒ ორიგინალიდან — 2016-06-05. áƒȘიჱირების თარიჩი: 2020-06-20.
áƒ›áƒáƒ«áƒ˜áƒ”áƒ‘áƒŁáƒšáƒ˜áƒ „https://ka.wikipedia.org/w/index.php?title=ელი_ვიზელი&oldid=5519372“-დან