Jump to content

Angan languages

From Wikipedia, the free encyclopedia
Angan
Kratke Range
Geographic
distribution
Kratke Range, Morobe Province, Papua New Guinea
EthnicityAngu people
Linguistic classificationTrans–New Guinea
Language codes
Glottologanga1289
Map: The Angan languages of New Guinea
  The Angan languages
  Other Trans–New Guinea languages
  Other Papuan languages
  Austronesian languages
  Uninhabited

The Angan or Kratke Range languages are a family of the Trans–New Guinea languages in the classification of Malcolm Ross. The Angan languages are clearly valid as a family. They were first identified as such by J. Lloyd and A. Healey in 1968; Wurm (1975) classified them as Trans–New Guinea. Glottolog treats Angan as a separate or unclassified family, ignoring further evidence.

The languages are spoken in the Kratke Range of Eastern Highlands Province and adjoining areas of Gulf Province and Morobe Province.[1]

Languages

[edit]

Ross (2005) classifies the languages as follows:[2][verify this is actually Ross's classification]

Branch A is defined by the pronouns 1SG ni and 2SG ti. Ankave is not listed in Ross's classification. It has the 1SG pronouns based on ni, but not a 2SG based on ti.

Usher (2020) is both more agnostic and contradicting of Ross's 'A' and 'B' branches:[3]

Menya is notable for its dyadic kinship terms (terms referring to the relationship two or more people have to each other), which are rare globally and not prevalent in Papua New Guinea (though they also exist in the Oksapmin language).[4]

Many Angan languages are covered by phonological sketches in Lloyd (1973a, b).[5][6]

Pronouns

[edit]

Ross (1995) reconstructs the pronouns (independent and object prefixes) as follows:[2]

singulardualplural
1st person *nə, *ni
*nə-
*nʌ, *yʌi
*e(a)-
*nʌi
*na-
2nd person *gə, *ti
*gə-
*kʌi *sʌi
*se-
3rd person *gʌ
*u-/*w-
?
(=3SG)
*ku
(=3SG)

Vocabulary comparison

[edit]

The following basic vocabulary words are from the Trans-New Guinea database:[7]

The words cited constitute translation equivalents, whether they are cognate (e.g. mɹnyagɹnya, magɹna, munakɹna for “head”) or not (e.g. sanggwa, avgwo, nyɹla for “sun”).

glossAnkaveAkoyeBaruyaHamtaiKamasaKawachaMenyaSafeyokaSimbariTainaeYagwoiaAngaataha
head mÉšnga(yi)mÉšnggaayamÉšnyagÉšnyamngamagÉšnamunakÉšnamnyangamÉšnakÉšnamintamÉšnggaaimnakÉšnamÉštÉš-'o
hair nda'anÌ©daa(vÉš')mÉšjatamtanjisamsa'amta; ndamÉšsamindataáčƒdemsaasamÉšsis-a'a
ear haara'aaraakadÉškaqatakata'akaatÉšgaqatahaarahakaantÉškaaarÉš(na)qatisaatÉš'-ÉšrÉš
eye sÉšmu(yi)aagwaaitÉšnnahingotumatÉšmmahingwatÉšmasÉšmtahaagwehinant-a'a
nose sÉš'mahamÉšsÉšnnahimasipatalÉšpasihimazamaanasÉšmputahamÉšhimsamant-a'a
tooth maangÉšmaagamaangamaangamaangamaangaheqwaangamaangamaankamaagemaanamank-ÉšrÉš
tongue aai'wÉšaabgwa; aavwiataalÉštaaaiwatewatevatewameraanyakwaavlÉšlÉšaaveonahyaalsaomas-a'a
leg sugwaaviagaavgasÉšvÉšlayangasugwalÉšvyazukazÉšvesÉšwlahabgu'kwapÉštwalyÉšau'-ÉšrÉš
louse iyayeyÉšleiyaa'aaiyaiyayaaqaiyaailande'ilaakÉšrÉš-'o
dog sÉšwiatayojÉšlÉškahive'aasuyalÉšvaayahivyeqazÉšwasanjÉšlÉškatÉšyowakyÉšsu'-ÉšrÉš
bird ingainkoyutaingamanÉšwamÉšnavaayayingayÉšhuvantaqatÉšinkoqaikwÉšsako-'o
egg ki'mÉšngamÌ©ge(yu)kwarakamngahi'imÉšyamÉšnyaqwimÉšnapantaptaáčƒge'; munke'mnakwaatani-patÉš; nameraa-'o
blood taanggataagitawehinge'aakwelangaayahangeqasaahana; yaa'mpazamÉšnjaakataagi'msaasansÉštÉš-patÉš
bone enga'yanggaiyagÉšnyayangayakinayakÉšnayaangayakanayankintayÉšnggaiyekÉšnaantÉš-tatÉš
skin yaraa(na)yara(na)kÉšlaakahewapa'a(me)paa(ga)hviwa(aa'ma)paahakÉšlaakayaranaaa'mosaampÉš-patÉš
breast aamungaaamÉšgoaa(ng)wÉšnyaaamgaaanyaaamÉšnaaangwaaamnaaamÉšntaaamugo'aamnaamwÉštÉš'-ÉšrÉš
tree ika'iga'itaiyaisaigaiyaiyaikaigyaisai-patÉš
man ogaavo; waakokwalaqokakwe'wakwe; kwoyavaqokahwekwalaavokwalawo-'o
woman aavagiabaagibalaaapakaamaaa'me; apiapakaapeaampalaavaagiaapalaapop-aatÉš
sun sanggwaavgwonyÉšlamapamapemapiyamapa (tÉšqa)mapekwÉšnja; nilyahabgo'mapyaipÉš-'o
moon ema'aamnggolangwaqaamngaki'yapakaamÉšnaqaangwahaamnalampaakaimo'lamnyÉšwaatÉš-'o
water yÉšnungguinaagaaalyae'aakwe('ma)aayaeqaaayaaalya; wanya(i)naaguaalyÉšwapo'-o
fire ta'ata(vÉš')dÉškatata'atÉšgatatÉšhantÉškataa(vÉš')tÉšsasis-a'a
stone sa'angaandagasÉšlahawategalaasahikazasasÉšlahaaihekyÉšnaw-a'a
name avaa'nankanantagayaya (yavya)yav'anyanyaawoyavyayavqayaveyavatataagÉš(va')yawyÉšampÉš-patÉš
eat nÌČeo'nÌČamda'nÌČÉšwa'qanÌČ'iinyominyoanÌČkihaáč‰kahaanÌČaantapyÉšnÉšmda'hisa nÌČaatanananataise
one naawonafonu'pÉšrÉš' (na)fati (na)hunanÉšnkouwa'nahÉšnkwonaingava'napÉšrÉš'mÉšnafonohÉšnkwa'nanas-
two uwafaainapÉšrÉšwaai (na)hivaa'uhukwegohuvaa'uhÉšnqwaaqwohuvaa'upÉšvÉšraalnafoyahulwaaqwÉšya-

References

[edit]
  1. ↑ Eberhard, David M.; Simons, Gary F.; Fennig, Charles D., eds. (2019). "Papua New Guinea languages". Ethnologue: Languages of the World (22nd ed.). Dallas: SIL International.
  2. 1 2 Ross, Malcolm (2005). "Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages". In Andrew Pawley; Robert Attenborough; Robin Hide; Jack Golson (eds.). Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Canberra: Pacific Linguistics. pp. 15–66. doi:10.15144/PL-572. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.
  3. ↑ NewGuineaWorld
  4. ↑ The Oksapmin Kinship System Archived 2009-09-20 at the Wayback Machine, retrieved May 21, 2009.
  5. ↑ Lloyd, Richard G. 1973a The Angan language family. In: Franklin (ed.), 31–110.
  6. ↑ Lloyd, Richard G. 1973b The Angan language family: Neighbouring languages. In: Franklin (ed.), 93–94.
  7. ↑ Greenhill, Simon (2016). "TransNewGuinea.org - database of the languages of New Guinea". Retrieved 2020-11-05.
  • Lloyd, R.G. "The Angan Language Family". In Franklin, K. editor, The linguistic situation in the Gulf District and adjacent areas, Papua New Guinea. C-26:31-110. Pacific Linguistics, The Australian National University, 1973. doi:10.15144/PL-C26.31