Edukira joan

Zamora

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Espainiako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Zamora (argipena)».
Zamora
Zamora
Espainiako udalerria
Irudi gehiago
Administrazioa
Estatu burujabe Espainia
Autonomia Gaztela eta Leon
ProbintziaZamorako probintzia
AlkateaFrancisco Guarido (en) Itzuli
Izen ofizialaZamora
Jatorrizko izenaZamora
Posta kodea49001–49028 eta 49001
INEk ezarritako kodea49275
HerriburuaZamora
Geografia
Koordenatuak41°30′12″N 5°45′20″W / 41.5033°N 5.7556°W / 41.5033; -5.7556
Mapa
Azalera149,28 km²
Altitudea649 m
MugakideakValcabado, Monfarracinos, Coreses, Villaralbo, Arcenillas, Morales del Vino, Entrala, El Perdigón, Pereruela, Almaraz de Duero, Muelas del Pan, San Pedro de la Nave-Almendra, Palacios del Pan, Andavías, La Hiniesta eta Roales
Demografia
Biztanleria59.815 (2025)
alt_left 32.220 (%53,8) (%46,2) 27.637 alt_right
Dentsitatea401 bizt/km²
Informazio gehigarria
Telefono aurrizkia980
Hiri senidetuakOviedo
MatrikulaZA
zamora.es

Zamora[1] izen bereko probintziako hiriburua da. Gaztela eta Leongo Autonomia Erkidegoan kokatuta dago. [Azken erroldaren arabera 59.815 biztanle zituen 149,3 km²-ko azaleran. Itsas mailatik 652 metrora kokatuta dago. XX. mendeaz gero, biztanle-kopurua gehitzen joan da, pixkanaka-pixkanaka baina etengabe, probintziako jendea erakarri duelako. Probintziako administrazio eta merkataritza eta garraiabideen gune nagusia da.

Auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zamora honako auzoek osatzen dute: Alviar, Arenales, barriada de Asturias, Los Bloques, Cabañales, La Candelaria, Carrascal de Duero, Centro edo Casco Antiguo, La Horta, La Lana, Las Llamas, Olivares, Pantoja, Peña Trevinca, Pinilla, Rabiche, San Frontis, San Isidro, Espíritu Santo y Obelisco, San José Obrero, San Lázaro, El Sepulcro, Villagodio eta Las Viñas

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aurreneko berriak Ptolomeok ematen ditu vacceo-en Oceludusum izeneko herriaz ari dela. Alfontso I.a Asturiaskoak berreskuratu zuen 747. urtean. 879an, Muhammad I.ak birrindu zuen, eta hondakinetan geratu zen harik eta Alfontso III.a Leongoak berriz eraiki zuen arte (883). Handik hara Duero ibaiaren arroa babesteko gotorleku izan zen, Tororekin batera. Hori dela eta, 988an, Almanzorek eraitsi zuen berriz, eta hutsik geratu zen XI. mendea arte. 1061ean, Fernando I.a Gaztelakoak jendea eraman zuen eta foruak eman zizkion. XI. mendetik aurrera, ehungintzak indarra hartu zuen. Zamoraren historian industria-mota horri lotuta egon da hiriaren bilakaera.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
    Datu klimatikoak (Zamora)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 7.9 11.4 14.7 16.3 20.2 25.5 29.6 29.1 25.2 18.6 12.6 9.0 18.3
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 0.6 1.8 3.1 5.0 8.3 11.8 14.6 14.5 11.9 7.9 3.9 2.0 7.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 34 28 18 36 42 30 15 13 22 38 42 44 363
Iturria: AEMET[2]

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Valcabado, Monfarracinos, Coreses, Villaralbo, Arcenillas, Morales del Vino, Entrala, El Perdigón, Pereruela, Almaraz de Duero, Muelas del Pan, San Pedro de la Nave-Almendra, Palacios del Pan, Andavías, La Hiniesta eta Roales.

Mapa
Zamora eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea59.00060.00061.00062.00063.00064.00065.00066.00067.000200020052010201520202025ZamoraBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 27.637 gizon, 32.220 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.02
 
100+
 
0.10
0.28
 
95-99
 
0.66
1.39
 
90-94
 
2.39
2.23
 
85-89
 
3.53
3.64
 
80-84
 
4.65
4.97
 
75-79
 
5.84
5.94
 
70-74
 
6.41
7.30
 
65-69
 
7.79
8.06
 
60-64
 
8.45
7.45
 
55-59
 
7.92
7.70
 
50-54
 
7.49
7.95
 
45-49
 
7.71
6.39
 
40-44
 
5.98
5.18
 
35-39
 
4.93
4.69
 
30-34
 
4.08
4.68
 
25-29
 
3.92
5.43
 
20-24
 
4.45
5.00
 
15-19
 
4.38
4.86
 
10-14
 
3.78
3.92
 
5-9
 
3.16
2.93
 
0-4
 
2.38
Iturria: Instituto Nacional de Estadística[3]

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 56,1 udalerri berean jaioak ziren[4], probintziako batez bestekoaren (% 48,5) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 9,1 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 9,4 —probintzian % 8,2—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Zamorako mapa
Udal
Prob
Best
Esta
Udalerri berean · % 56,1Probintzia berean · % 18,4Erkidegoan · % 7Beste erkidegoa · % 9,1Estatutik kanpo · % 9,4
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 5.612 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 62,2)[5]. Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Venezuela, Dominikar Errepublika dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 62,2Europa · % 21,9Afrika · % 9,6Asia · % 4,3Ozeania · % 2
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
305
Kolonbia
412
302
Venezuela
339
159
Dominikar Errepublika
295
184
Kuba
229
228
Maroko
182
183
Peru
213
133
Portugal
162
79
Bulgaria
110
72
Brasil
87
73
Alemania
75
67
Argentina
81
57
Frantzia
87
46
Errumania
82
56
Txina
71
29
Bolivia
66
25
Ukraina
48
28
Ekuador
43
14
Paraguai
53
30
Ameriketako Estatu Batuak
26
20
Honduras
32
24
Suitza
22
21
Txile
22
25
Aljeria
15
15
Mexiko
21
13
Errusia
22
23
Pakistan
10
9
Erresuma Batua
19
18
Italia
10
14
Herbehereak
9
12
Uruguai
9
9
Belgika
10
13
Nigeria
2
3
Polonia
8
2
Nikaragua
8
8
Senegal
0
6
Mali
1
3
Suedia
4
3
Ginea Ekuatoriala
2
3
India
2
2
Irlanda
3
0
Filipinak
4
3
Bangladesh
0
2
Danimarka
0
2
Ghana
0
2
Ginea
0
2
Mauritania
0
0
Moldavia
2
1
Gambia
0
1
Kanada
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 39.710 etxebizitza zeuden: 26.793 (% 67,5) nagusiak eta 12.917 (% 32,5) ez-nagusiak.[6] Kontsumo elektrikoaren arabera, 5.027 (% 12,7) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 4.305 (% 10,8) hutsik zeuden.[7] Etxebizitza nagusien % 78,8 jabetzan zegoen eta % 12,6 alokairuan.[8] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 167 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 826 plazarekin (4,95 plaza etxebizitzako).[9]

39.710etxebizitza
26.793etxegune
4.305hutsik (% 10,8)
167etxebizitza turistiko (2026) Zamorako mapa

Etxebizitza multzoa Zamorako mapa

26.793
12.917
Etxebizitza nagusia (26.793)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (12.917)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa) Zamorako mapa

30.378
5.027
4.305
Okupatuak (30.378)Noizbehinkakoak (5.027)Hutsik (4.305)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)

21.117
3.380
2.296
Jabetzan (21.117)Alokairuan (3.380)Beste erregimen bat (2.296)

Guztira 26.793 etxegune zeuden, eta horietatik 8.867 (% 33,1) pertsona bakarrekoak ziren.[10] Etxeguneen % 65,1 familia batek osatzen zuen eta % 1,6 familiarik gabeko etxegune anitzak ziren.[11]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 18.867
2 pertsona8.206
3 pertsona5.464
4 pertsona3.389
5 edo gehiago867

Etxeguneak motaren arabera

8.867
17.443
Pertsona bakarrekoa (8.867)Familia bakarrekoa (17.443)Familiarik gabeko etxegune anitza (436)Bi familia edo gehiago (47)

Etxebizitzen % 46,7 1980 baino lehen eraiki ziren, eta % 21,8 2001etik aurrera.[12] Etxebizitzen % 17,5 60 m²-tik beherako azalera zuten eta % 10,2 120 m²-tik gorakoa.[13]

Eraikuntza garaia

1900 aurretik8
1900-19201.740
1921-1940742
1941-19501.019
1951-19602.334
1961-19704.661
1971-19808.044
1981-19905.363
1991-20006.247
2001-20108.180
2011-2020457

Azalera erabilgarria

< 30 m²89
30-45 m²1.977
46-60 m²4.901
61-75 m²9.675
76-90 m²10.159
91-105 m²5.861
106-120 m²2.923
121-150 m²2.387
151-180 m²848
> 180 m²809

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 53.210 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 35,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 28,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 14,6.[14] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 34,3 zen 2021ean eta % 35,6 2024an; beraz, 1,3 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 16,2 izatetik % 14,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 37,4 ziren, eta gizonen artean % 33,4; 4,1 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 16,6 eta gizonen % 12,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

53.210biztanle 15 urte edo +, 2024
% 35,6goi-mailako ikasketak+1,3 puntu 2021etik mapa
% 14,6lehen hezkuntza edo gutxiago−1,6 puntu 2021etik mapa
% 10,5ikasten ari dira, 2024
% 14,6
% 28,8
% 21,0
% 35,6
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 14,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 28,8Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 21,0Goi-mailako ikasketak · % 35,6
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Zamorako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 78,4 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 21,6 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 418 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 62,4 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 37,6. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 2,4 ziren.[14]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 2,4
Lehen hezkuntza
% 12,2
DBH eta antzekoak
% 28,8
Batxilergoa
% 13,1
Erdi-mailako LH
% 7,9
Goi-mailako LH
% 7,7
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 14,0
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 9,3
Masterrak eta espezialitateak
% 3,8
Doktoretzak
% 0,8
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Zamora, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak18.934% 35,68.092% 33,410.842% 37,4
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa11.179% 21,05.421% 22,45.758% 19,9
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)15.314% 28,87.754% 32,07.560% 26,1
Lehen hezkuntza edo gutxiago7.783% 14,62.984% 12,34.799% 16,6
Guztira53.210% 100,024.251% 100,028.959% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Zamora, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 34,3% 20,2% 29,3% 16,253.554
2022% 34,8% 20,5% 29,2% 15,552.965
2023% 35,2% 20,7% 29,1% 15,052.856
2024% 35,6% 21,0% 28,8% 14,653.210

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,5 ikasten ari zen (5.602 pertsona).[15] Ikasten ari zirenetatik, % 51,9 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 24,2 batxilergoan, % 17,3 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 4,2 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 51,4 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 52,6; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 16,9 eta emakumeen % 17,6. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 90,6 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 51,9 eta 25–29 urtekoen % 17,3; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,7 baino ez.[16] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 50,7 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 40,5.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 90,6
20–24 urte
% 51,9
25–29 urte
% 17,3
30–34 urte
% 8,9
35–39 urte
% 6,4
40–44 urte
% 5,6
45–49 urte
% 4,2
50–54 urte
% 3,4
55 urte edo +
% 0,9
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 0,8
Goi-mailako ikasketak
% 51,9
Erdi-mailako LH
% 17,3
Batxilergoa
% 24,2
DBH eta antzekoak
% 4,2
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 1,5
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 91,5 estatuan jaio zen, eta % 8,5 atzerrian.[14] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 34,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,2; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 21,6 eta % 24,5, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 38,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 15,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 27,0 eta % 24,7, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 34,4
Goi-mailakoak
% 21,6
% 21,8
Batx. / erdi LH
% 28,7
% 32,6
DBH
% 25,2
% 11,2
Lehen H. edo gutx.
% 24,5
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 38,4
Goi-mailakoak
% 27,0
% 18,9
Batx. / erdi LH
% 29,9
% 26,8
DBH
% 18,4
% 15,8
Lehen H. edo gutx.
% 24,7
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 10,4 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 11,7.[15] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 53,2 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 39,5 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Industria nekazaritzako eta abere-hazkuntzako gaiak eraldatzera (irina, ardoa, larrua), ehungintzara (Zamorako mantak), buztingintzara eta metalurgiara bideratua dago.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2024. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 16.030 euro-koa zen[17], eta etxegune bakoitzeko 34.781 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (14.861 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.948 euro) parean. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 19.950 euro zen. Errenta gordina 19.389 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 53,6[18]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 28,6), beste diru-sarrerak (% 12), langabezia-prestazioak (% 1,5), beste prestazioak (% 4,3).

54%
29%
12%
Soldata · % 53,6Pentsioak · % 28,6Langabezia · % 1,5Beste prestazioak · % 4,3Beste sarrerak · % 12
Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[19][oh 1]. Udalerrian indizea 30,1 da, probintziakoaren (29; Zamorako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (31,9) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,5 da, probintziakoaren (2,5; Zamorako mapa) parean eta Espainiakoaren (2,6) azpitik.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Zamora udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 27.583 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 52,4; gainerako % 47,6 inaktibo zeuden (erretiratuak % 52,1, beste inaktiboak % 35,0 eta ikasleak % 12,9).[20] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 12,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 55,0 zen eta emakumezkoena % 50,2; langabezia-tasa, aldiz, % 10,5 eta % 13,7 zen, hurrenez hurren.[20]

Okupatuen kopurua 23.810 zen 2023ean, 2021eko 23.442etik gora.[21] Emakumeek okupatuen % 51,2 osatzen dute, eta gizonek % 48,8.

23.810okupatu, 2023+% 1,6 2021etik
% 51,2emakumeak okupatuen artean
% 52,4jarduera-tasa, 2024
% 12,2langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 46,0
% 24,8
% 16,7
Okupatuak · % 46,0Langabeak · % 6,4Ikasleak · % 6,1Erretiratuak · % 24,8Beste inaktiboak · % 16,7
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Zamora, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak24.225% 46,011.800% 49,212.425% 43,3
Langabeak3.358% 6,41.386% 5,81.972% 6,9
Inaktiboak25.066% 47,610.796% 45,014.270% 49,8
Guztira52.649% 100,023.982% 100,028.667% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 83,1), industria (% 8,7), eraikuntza (% 6,3) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 1,9).[21] Xeheago, jarduera-adarrik handiena osasuna eta gizarte-zerbitzuak da (% 15,6), ondoren merkataritza (% 14,9) eta administrazio publikoa (% 10,7) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Zamorako mapa
% 8,7
% 83,1
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 1,9Industria · % 8,7Eraikuntza · % 6,3Zerbitzuak · % 83,1
Jarduera-adar zehatzak
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 15,6
Merkataritza
% 14,9
Administrazio publikoa
% 10,7
Hezkuntza
% 10,2
Ostalaritza
% 8,0
Manufaktura-industria
% 7,9
Eraikuntza
% 6,3
Jarduera profesionalak
% 5,4
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 4,9
Garraioa eta biltegiratzea
% 3,0
Beste zerbitzu batzuk
% 2,9
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 2,0
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 1,9
Informazioa eta komunikazioak
% 1,9
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,8
Etxeetako jarduerak
% 1,5
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,5
Higiezinen jarduerak
% 0,3
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,3
Erauzketa-industriak
% 0,1
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 50,4; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 36,5), eta oinarrizko okupazioak % 9,6.[22] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 54,0 eta emakumeen % 46,9).

% 36,5
% 50,4
% 9,6
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 36,5Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 50,4Oinarrizko okupazioak · % 9,6Ez dago jasota · % 3,6
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Zamora, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak8.683% 36,54.004% 34,54.679% 38,4
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak11.989% 50,46.268% 54,05.721% 46,9
Oinarrizko okupazioak2.274% 9,6900% 7,71.374% 11,3
Ez dago jasota864% 3,6444% 3,8420% 3,4
Guztira23.810% 100,011.616% 100,012.194% 100,0

Okupatuen % 83,6 besteren konturako langileak dira, eta % 16,4 norberaren konturakoak.[23]

% 13,1
% 69,0
% 14,7
Norberaren kontura, langileak dituena · % 3,3Norberaren kontura, langilerik gabe · % 13,1Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 69,0Besteren kontura, aldi baterakoa · % 14,7
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Zamora, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura3.898% 16,42.359% 20,31.539% 12,6
Besteren kontura19.912% 83,69.257% 79,710.655% 87,4
Guztira23.810% 100,011.616% 100,012.194% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 92,4 estatuan jaio zen, eta % 7,6 atzerrian.[20] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 48,9 okupatuak dira, % 32,8 erretiratuak, % 6,6 ikasleak, % 5,9 langabeak eta % 5,8 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 47,2 okupatuak dira, % 29,4 bestelako inaktiboak, % 9,3 langabeak, % 7,7 ikasleak eta % 6,3 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 42,6 okupatuak dira, % 23,9 bestelako inaktiboak, % 20,2 erretiratuak, % 7,5 langabeak eta % 5,8 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,8 okupatuak dira, % 30,8 bestelako inaktiboak, % 12,9 langabeak, % 7,2 ikasleak eta % 4,3 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 48,9
Okupatuak
% 47,2
% 5,9
Langabeak
% 9,3
% 6,6
Ikasleak
% 7,7
% 32,8
Erretiratuak
% 6,3
% 5,8
Beste inakt.
% 29,4
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 42,6
Okupatuak
% 44,8
% 7,5
Langabeak
% 12,9
% 5,8
Ikasleak
% 7,2
% 20,2
Erretiratuak
% 4,3
% 23,9
Beste inakt.
% 30,8
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 92,4 estatuan jaio zen, eta % 7,6 atzerrian.[22] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 53,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 35,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 7,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 61,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 17,5 oinarrizko okupazioetakoak eta % 16,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 46,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 40,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 25,2 oinarrizko okupazioetakoak eta % 19,9 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 35,8
Goi eta erdi maila
% 16,6
% 53,4
Langile kualifikatuak
% 61,0
% 7,0
Oinarrizko okup.
% 17,5
% 3,7
Ez dago jasota
% 4,9
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 40,0
Goi eta erdi maila
% 19,9
% 46,6
Langile kualifikatuak
% 50,6
% 10,0
Oinarrizko okup.
% 25,2
% 3,4
Ez dago jasota
% 4,2
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egituran badira aldeak jatorriaren arabera.[24] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 73,8 zerbitzuetan ari dira, % 12,5 industrian, % 11,2 eraikuntzan eta % 2,4 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 58,3 zerbitzuetan ari dira, % 18,8 industrian, % 14,4 eraikuntzan eta % 8,5 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 93,0 zerbitzuetan ari dira, % 4,5 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 93,1 zerbitzuetan ari dira, % 4,9 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 2,4
Nekazaritza
% 8,5
% 12,5
Industria
% 18,8
% 11,2
Eraikuntza
% 14,4
% 73,8
Zerbitzuak
% 58,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 1,0
Nekazaritza
% 1,1
% 4,5
Industria
% 4,9
% 1,3
Eraikuntza
% 0,9
% 93,0
Zerbitzuak
% 93,1
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 250 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 8.888 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[25][oh 2]. Udalerriaren azalera 149,3 km² denez, NAE lurraldearen % 59,5 da[26]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 84,6 lur goldagarria (7.523 ha, 236 ustiategitan), % 14,2 larre iraunkorrak (1.259 ha, 66 ustiategitan), % 1,1 arbolak (98,2 ha, 32 ustiategitan), berotegiak edo babes garai irisgarriak (6,4 ha, 7 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (1 ha, 46 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
60%
40%
NAE · 8.888 ha (% 59,5)Gainerako azalera · 6.040 ha (% 40,5)
NAE, lur-erabileraren arabera
85%
14%
Lur goldagarria · 7.523 ha (% 84,6)Larre iraunkorrak · 1.259 ha (% 14,2)Arbolak · 98,2 ha (% 1,1)Baratzeak · 1 ha (< % 0,1)Berotegiak · 6,4 ha (% 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 3.288 behi, 13.839 ardi eta ahuntz eta 8.528 txerri zeuden[27].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 39.928 gidari zeuden erroldatuta: 22.019 gizon (% 55,1) eta 17.909 emakume (% 44,9)[28]. Biztanleen % 66,7 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 42.782 ibilgailuk osatzen zuten: 30.883 turismo, 3.823 motozikleta, 2.800 furgoneta, 2.339 kamioi eta 1.402 ziklomotor[28]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 516 turismokoa zen (probintziako 2. baxuena), probintziako batez bestekoaren (637) azpitik eta Espainiakoaren (525) parean.

Turismoen batez besteko adina 13,9 urtekoa zen; turismoen % 8k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 15,6k 25 urte baino gehiago[28]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 54,6 diesel zen eta % 44,5 gasolinazko; 193 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 0,4). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 31,5k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
32%
31%
32%
0 etiketa · 392 (% 0,9)ECO · 2.014 (% 4,8)C etiketa · 13.443 (% 31,9)B etiketa · 13.039 (% 30,9)Etiketarik gabe · 13.315 (% 31,5)
Turismoak, adinaren arabera
8%
12%
22%
42%
16%
< 4 urte · 2.483 (% 8)4–8 urte · 3.825 (% 12,4)8–15 urte · 6.766 (% 21,9)15–25 urte · 12.989 (% 42,1)≥ 25 urte · 4.820 (% 15,6)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Ondarea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Monumentuetan, aipagarriak dira harresiko hormak, dorreak eta ateak, XII. mendeko katedral erromanikoa, Magdalena eta San Bizente eliza erromanikoak, San Isidro eliza erromaniko-gotikoa, San Joan eliza (XIII. m.), San Andres eliza, Errenazimentukoa, Urrakaren etxea eta jauregiak.

Bestela, bertako Aste Santua deklaratu dute nazioarteko interes turistikodun jaia.

Zamoratar ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri eta hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskaltzaindia. 32. araua: Espainiako erresumako autonomia-erkidegoen, probintzien eta probintzia-hiriburuen izenak. (kontsulta data: 2012-5-26).
  2. ↑ Historical records of the Zamora weather station (1971–2000).
  3. ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
  4. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Zamora.tab.
  5. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Zamora.tab.
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza nagusiak jabetza-erregimenaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  9. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak eraikuntza-urtearen arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak azaleraren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  14. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  17. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Zamora.tab.
  18. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Zamora.tab.
  19. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  20. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  21. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  22. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  23. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  24. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  25. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  26. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q15696.
  27. ↑ INE, «Explotaciones ganaderas por tipo de ganado», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE abeltzaintza Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  28. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Zamora.tab (Wikimedia Commons).
  29. ↑ «Una fecha clave – Opinión» La Opinión de Zamora 2009-1-21.
  30. ↑ «Oviedo y Zamora se comprometen a «llenar de contenido» su hermanamiento» La Nueva España.
  31. 1 2 «Ciudades y pueblos se benefician del hermanamiento con otros territorios» La Razón.

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Gaztela eta Leon
 Artikulu hau Gaztela eta Leongo geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Zamora&oldid=11784122"(e)tik eskuratuta