Jump to content

Կլաուս Հասելման

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Կլաուս Հասելման
գերմ.՝ Klaus Hasselmann[1]
Ծնվել էհոկտեմբերի 25, 1931(1931-10-25)[2] (94 տարեկան)
Համբուրգ, Վայմարյան Հանրապետություն[1]
Քաղաքացիություն Գերմանիա
Մասնագիտությունֆիզիկոս, օդերևութաբան, համալսարանի դասախոս, օվկիանոսագետ և կլիմայաբան
Հաստատություն(ներ)Համբուրգի համալսարան, Մաքս Պլանկի գիտական ընկերություն, Max-Planck-Institut für Meteorologie? և German Climate Computing Centre?
Գործունեության ոլորտclimate variability?, climate model?, Կլիմայի փոփոխություն[3], simulation?[3] և Աբիոտիկ գործոններ[3]
Պաշտոն(ներ)փոխնախագահ
ԱնդամակցությունԵվրոպական ակադեմիա[4][5], Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա[5], European Geosciences Union?[5], Royal Meteorological Society?[5], American Geophysical Union?[5], German Meteorological Society?[5], Կիրառական մաթեմատիկայի և մեխանիկայի ընկերություն[5], Global Climate Forum?[6] և Լինչեի ազգային ակադեմիա[7]
Ալմա մատերԳյոթինգենի համալսարան[8], Համբուրգի համալսարան[5] և Մաքս Պլանկի գիտական ընկերություն[5]
Գիտական աստիճանդոկտորի աստիճան[1]
Տիրապետում է լեզուներինգերմաներեն և անգլերեն[3]
Գիտական ղեկավարWalter Tollmien?[8]
Եղել է գիտական ղեկավարPatrick Heimbach?
Պարգևներ
ՀայրErwin Hasselmann?
Կայքmpimet.mpg.de/en/staff/externalmembers/klaus-hasselmann​(անգլ.)
 Klaus Hasselmann Վիքիպահեստում

Կլաուս Հասելման (Klaus Hasselmann; հոկտեմբերի 25, 1931(1931-10-25)[2], Համբուրգ, Վայմարյան Հանրապետություն[1]), գերմանացի ֆիզիկոս, օվկիանոսագետ, օդերևութաբան, կլիմայագետ, վիճակագիր։ Պատվավոր պրոֆեսոր, փիլիսոփայության դոկտոր (1957)։ Max Planck Institute for Meteorology-ի պատվավոր հիմնադիր տնօրեն (1974-1999), 1988-1999 թվականներին նաև German Climate Computing Centre-ի առաջին գիտական տնօրեն։ Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի արտասահմանյան անդամ։ Գլոբալ տաքացման 2-րդ ամենաշատ մեջբերված գիտնականը 1991 թվականից 2001 թվականներին[16]։ Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր (2021)։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1934 թվականին նրա ընտանիքը գաղթել է Անգլիա, իսկ 1949 թվականին վերադարձել Համբուրգ։ 1950-1955 թվականներին Համբուրգի համալսարանում սովորել է ֆիզիկա և մաթեմատիկա, պաշտպանել է դիպլոմային աշխատանքը պրոֆեսոր Կառլ Վիգհարդտի ղեկավարությամբ։ Նրա համակուրսեցիներն այնտեղ էին Վոլֆգանգ Կունդտը և Էվալդ Ռիխտերը, իսկ դասախոսներից մեկը՝ Պասկուալ Յորդանը։ 1955-1957 թվականներին Գյոթինգենի համալսարանում և Մաքս Պլանկի անվան հիդրոաերոդինամիկայի ինստիտուտում սովորել է ֆիզիկա և հիդրոաերոդինամիկա, նույն 1957 թվականին առաջինում ստացել է ֆիզիկայի դոկտորի աստիճան պրոֆեսոր Վալտեր Տոլմինի ղեկավարությամբ։ 1957-1961 թվականներին պրոֆեսոր Կարլ Վիգհարդտի օգնական-հետազոտող։ 1961-64 թվականներին եղել է Լոս Անջելեսի Կալիֆոռնիայի համալսարանի ասիստենտ և ասոցացված պրոֆեսոր։ Այնտեղ նրան հրավիրել է Ուոլթեր Մանկը, ում հետ ծանոթացել է նույն 1961 թվականին։ 1963 թվականին Կլաուս Հասելմանը բնակություն է հաստատել Համբուրգում, 1964-66 թվականին դասախոսել է Համբուրգի համալսարանում, 1966-75 թվականներին եղել է նրա պրոֆեսորը։ 1974 թվականին հիմնադրել է Max Planck Institute for Meteorology-ը և տնօրենի պաշտոնը զբաղեցրել մինչև 1999 թվականը։ 1988-1999 թվականներին German Climate Computing Centre-ի առաջին գիտական տնօրեն[17]։ 1999 թվականից՝ պատվավոր տնօրեն։ European Climate Forum-ի հիմնադիր։ Նրա աշակերտների թվում է օվկիանոսագետ Քեռն Քենյոնը։

Եվրոպական ակադեմիայի անդամ (1988), եվրոպական գիտությունների և արվեստի ակադեմիա, Deutsche Meteorologische Gesellschaft, Gesellschaft für Angewandte Mathematik und Mechanik, ամերիկյան երկրաֆիզիկական միության անդամ, երկրի մասին գիտությունների Եվրոպական միության պատվավոր անդամ, պատվավոր ֆելլո Royal Meteorological Society (2014)[18]։

Ամուսնացել է 1957 թվականին, ունի երեք երեխա։

Seventy Years of Exploration in Oceanography: A Prolonged Weekend Discussion with Walter Munk գրքի հեղինակ (2010)։

Պարգևներ և պատվոգրեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • James B. Macelwane Medal (1964)
  • Sverdrup Gold Medal Award (1971)
  • Environment Prize (German Environment Foundation) (1998)
  • Почётный доктор Университета Восточной Англии (2000)
  • Vilhelm Bjerknes Medal (2002)[19]
  • Ոսկե մեդալ իսպանական University of Alcalá (2005)
  • IMSC award (2007)[20]
  • BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award (2009)[21]
  • Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ (2021) «երկրային կլիմայի ֆիզիկական մոդելավորման և տատանումների քանակական վերլուծության և գլոբալ տաքացման հուսալի կանխատեսման համար»[22]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. 1 2 3 4 Deutsche Nationalbibliothek Record #105309052 // Gemeinsame Normdatei (գերմ.) — 2012—2016.
  2. 1 2 SNAC — 2010.
  3. 1 2 3 4 Չեխիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
  4. ↑ www.ae-info.org
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 https://mpimet.mpg.de/en/staff/externalmembers/klaus-hasselmann
  6. ↑ https://globalclimateforum.org/portfolio-item/hasselmann/
  7. ↑ (unspecified title) — doi:10.5281/ZENODO.18315206
  8. 1 2 Mathematics Genealogy Project — 1997.
  9. ↑ Ordensverleihung an Hasselmann, List, Assmanns und Clark — 2022.
  10. ↑ https://koerber-stiftung.de/en/projects/koerber-european-science-prize/all-prizewinners/
  11. ↑ https://www.frontiersofknowledgeawards-fbbva.es/noticias/klaus-hasselmann-wins-the-bbva-foundation-frontiers-of-knowledge-award-for-identifying-the-human-imprint-on-climate-change/
  12. 1 2 https://www.agu.org/user-profile?cstkey=62dd4889-c3e9-4c61-9930-d88866c1652c
  13. ↑ Nobelprize.org — Nobel Foundation.
  14. ↑ https://www.ametsoc.org/index.cfm/ams/about-ams/ams-awards-honors/awards/search-past-award-honors-recipients/
  15. ↑ https://www.egu.eu/awards-medals/vilhelm-bjerknes/2002/klaus-hasselmann/
  16. ↑ https://web.archive.org/web/20060927105422/http://esi-topics.com/gwarm/authors/b1a.html
  17. ↑ «History of DKRZ — DKRZ». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
  18. ↑ http://www.mpimet.mpg.de/en/communication/news/single-news/news/klaus-hasselmann-wird-ehrenmitglied-der-englischen-royal-meteorological-society/?tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&cHash=74cabddd6e2d3a381d575c215f644f9e(չաշխատող հղում)
  19. ↑ «EGU - Awards & medals - Vilhelm Bjerknes Medal 2002 - Klaus Hasselmann». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
  20. ↑ «Hasselmann». Արխիվացված օրիգինալից 2019 թ․ հոկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2019 թ․ հոկտեմբերի 24-ին.
  21. ↑ https://www.mpimet.mpg.de/en/communication/news/single-news/news/bbva-foundation-frontiers-of-knowledge-award-fuer-prof-dr-klaus-hasselmann/?tx_news_pi1%5Bcontroller%5D=News&tx_news_pi1%5Baction%5D=detail&cHash=b9af6dfe0c6dcf018d81c404ea3f36cf(չաշխատող հղում)
  22. ↑ «Нобелевская премия по физике присуждена за моделирование земного климата». Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հոկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2021 թ․ հոկտեմբերի 5-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կլաուս Հասելման» հոդվածին։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Կլաուս_Հասելման&oldid=10949523» էջից