Յուջին Վիգներ

Յուջին Վիգներ; հունգ.՝ Jenő Pál Wigner; անգլ.՝ Eugene Wigner
Ծնվել է	նոյեմբերի 17, 1902[…]; Բուդապեշտ, Հունգարիայի թագավորություն, Ավստրո-Հունգարիա
Մահացել է	հունվարի 1, 1995[…] (92 տարեկան); Փրինսթոն, Մերսեր շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ; բնական մահով
Գերեզման	Փրինսթոնի գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն	Հունգարիա և ԱՄՆ
Ազգություն	հրեա
Մասնագիտություն	մաթեմատիկոս, ֆիզիկոս, համալսարանի դասախոս, ֆիզիկոս-տեսաբան և միջուկային ֆիզիկոս
Հաստատություն(ներ)	Փրինսթոնի համալսարան, Բեռլինի տեխնիկական համալսարան, Վիսկոնսինի համալսարան Մեդիսոնում, Գյոթինգենի համալսարան, Լեյդենի համալսարան, Փրինսթոնի համալսարան, Մանհեթթենյան նախագիծ, Փրինսթոնի համալսարան և Օք Ռիջի ազգային լաբորատորիա
Գործունեության ոլորտ	ֆիզիկա
Անդամակցություն	Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Հունգարիայի գիտությունների ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն, Գիտության զարգացման աջակցության ամերիկյան ասոցացիա, Ամերիկյան ֆիզիկական ընկերություն, Նիդերլանդական արվեստների և գիտությունների թագավորական ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա և Գյոթինգենի Գիտությունների ակադեմիա
Ալմա մատեր	Ֆաշորիի գիմնազիա (1919) և Բեռլինի տեխնիկական համալսարան (1925)
Տիրապետում է լեզուներին	անգլերեն և հունգարերեն
Գիտական ղեկավար	Michael Polanyi?
Եղել է գիտական ղեկավար	Ջոն Բարդին, Վիկտոր Վայսկոպֆ, Marcos Moshinsky?, Abner Shimony?, Fred Tappert?, William Tout Sharp?, Ralph Zvi Roskies?, Theodore Duddell Newton?, Francis Joseph Narcowich?, Rajmund Lewis Somorjai?, Leonard Eisenbud?, George Abraham Snow?, Conyers Herring?, Joseph O. Hirschfelder?, Edwin Thompson Jaynes? և Frederick Seitz?
Պարգևներ	; Մաքս Պլանկի անվան մեդալ Ալբերտ Այնշտայնի պարգև Վիգների մեդալ Գիբսի լեկցիա Ֆրանկլինի մեդալ Ռիխտմայերի հիշատակի մրցանակ Ամերիկայի ֆիզիկայի ակադեմիայի անդամ Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ Ջոն ֆոն Նեյմանի լեկցիա և Ատոմը խաղաղության համար պարգև
Ամուսին(ներ)	Amelia Frank?, Mary Annette Wheeler? և Eileen Clare-Patton Hamilton?
Երեխա(ներ)	David Wheeler Wigner?
	Ստորագրություն;
	Eugene Wigner Վիքիպահեստում

Յուջին Փոլ Վիգներ (Էուգեն Պոլ Վիգներ, հունգ.՝ Jenő Pál Wigner, անգլ.՝ Eugene Paul "E. P." Wigner, նոյեմբերի 17, 1902(1902-11-17)^[1]^[2]^[3]^[…], Բուդապեշտ, Հունգարիայի թագավորություն, Ավստրո-Հունգարիա^[4] - հունվարի 1, 1995(1995-01-01)^[5]^[2]^[3]^[…], Փրինսթոն, Մերսեր շրջան, Նյու Ջերսի, ԱՄՆ^[6]^[4]), ամերիկյան ֆիզիկոս-տեսաբան, ծագումով՝ հունգարացի։

Կենսագրություն

Ավարտել է Բեռլինի բարձրագույն տեխնիկական ուսումնարանը (1925)։ 1930 թ. տեղափոխվել է ԱՄՆ, 1938 թվականից՝ Փրինսթոնի համալսարանի պրոֆեսոր։ Աշխատանքները վերաբերում են քվանտային մեխանիկային ու էլեկտրադինամիկային, միջուկային ֆիզիկային և տարրական մասնիկների ֆիզիկային։ Առաջիններից մեկն է կիրառել խմբերի տեսության մեթոդները և սիմետրիայի հիմնարար սկզբունքները քվանտային մեխանիկայում, տարրական մասնիկների տեսության մեջ և միջուկային ֆիզիկայում։ 1936 թ. ամերիկացի ֆիզիկոս Գ․ Բրեյթի հետ առաջարկել է միջուկային ռեակցիաների դիսպերսիոն բանաձևը։ 1942-45 թթ. մասնակցել է Չիկագոյում առաջին միջուկային ռեակտորի նախագծմանը։ «Ատոմը խաղաղության համար» մրցանակ (1960)։ Նոբելյան մրցանակ (1963)։

Ծանոթագրություններ

1 2 3 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1995.
1 2 3 4 Nationalencyklopedin (շվեդերեն) — 1999.
1 2 3 4 Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480
1 2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/643423/Eugene-Paul-Wigner
1 2 Eugene Wigner (1903-1995)
↑ http://www.cemeteryregister.com/search.asp?id=NJ_PRINCETON
↑ Leidse Hoogleraren (նիդերլ.)
↑ JSTOR — 1995. — P. 528.
↑ JSTOR — 1995. — P. 527.
1 2 3 Notable Names Database — 2002.
↑ CONOR.Sl
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Mathematics Genealogy Project — 1997.
↑ The Nobel Prize in Physics 1963 — Nobel Foundation.
↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019.
↑ Eugene Wigner: Ein bescheidenes Genie (գերմ.) — 2014.

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Յուջին Վիգներ» հոդվածին։

Սա ֆիզիկոսի մասին անավարտ հոդված է։ Դուք կարող եք օգնել Վիքիպեդիային՝ ուղղելով և լրացնելով այն։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 11, էջ 423)։

[_da8a568874c33cfd-1] 1 2 3 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.

[_909b4020aa90d40a-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Մակտյուտոր մաթեմատիկայի պատմության արխիվ — 1995.

[_4c5b74080eda3d66-3] 1 2 3 4 Nationalencyklopedin (շվեդերեն) — 1999.

[_09b4924ea7aa2402-4] 1 2 3 4 Store norske leksikon(նորվ.) — 1978. — ISSN 2464-1480

[_75aef54644eb1e57-5] 1 2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/643423/Eugene-Paul-Wigner

[_2dea85f9017960e6-6] 1 2 Eugene Wigner (1903-1995)

[_3321e9c127b04eff-7] ttp://www.cemeteryregister.com/search.asp?id=NJ_PRINCETON

[_e0a0f17eafdd0525-8] Leidse Hoogleraren (նիդերլ.)

[_ed1f25e87e1a94d7-9] JSTOR — 1995. — P. 528.

[_d41cc621541b36aa-10] JSTOR — 1995. — P. 527.

[_d80b5e9b42433b33-11] 1 2 3 Notable Names Database — 2002.

[_327bb58e30aa7897-12] CONOR.Sl

[_9d38e0fdebb8b9ec-13] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Mathematics Genealogy Project — 1997.

[_c94f3c4ad4e762b7-14] The Nobel Prize in Physics 1963 — Nobel Foundation.

[_91240182028fc537-15] Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019.

[_978203fe5710cd35-16] Eugene Wigner: Ein bescheidenes Genie (գերմ.) — 2014.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]