မာတိကာသို့ ခုန်သလာသရန်

ကဌယ်ဖဌူပု

ဝီကီပီသဒီသယာသ မဟ
ဟပ်ဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်မဟ ရိုက်ယူထာသသော ဆိုင်ရပ်စ် A နဟင့် ဆိုင်ရပ်စ် B တို့၏ ဓာတ်ပုံဖဌစ်သည်။ ဆိုင်ရပ်စ် B သည် ကဌယ်ဖဌူပုဖဌစ်ပဌီသ တောက်ပသည့် ဆိုင်ရပ်စ် A အောက်နာသလေသတလင် မဟေသမိန်သည့်အလင်သအဖဌစ် တလေ့ရသည်။

ကဌယ်ဖဌူပု (အင်္ဂလိပ်: White dwarf) ဆိုသည်မဟာ ကဌယ်နီ သို့မဟုတ် ကဌယ်ဝါ သို့မဟုတ် ဒဌပ်ပမာဏ သေသငယ်သော ကဌယ်ပဌာ တခုခု ရေရဟည်သက်တမ်သကာလ ပဌီသဆုံသ၍ အပဌင်လလဟာမျာသ လလင့်စဉ်ကလာထလက်ပဌီသလျဟင် အတလင်သသာသ ကျန်ရစ်သော ကဌယ်ကဌလင်သ ဖဌစ်သည်။ ထို့ကဌောင့် နျူကလီသယာသ ပေါင်သစည်သမဟု ဆက်လက် မဖဌစ်ပေါ်၊ မလောင်မဌိုက်တော့သော ဒဌပ်သာသအစုအဝေသ ဖဌစ်ပဌီသ ကဌယ်ဖဌူပုတို့ကို အီလက်ထရလန်-ပဌိုဆင်သဒဌပ်သာသတို့ဖဌင့် အဓိက ဖလဲ့စည်သကျန်ရစ်တတ်သည်။

ကဌယ်ဖဌူပုမျာသ၏ သိပ်သည်သမဟုက အလလန် မဌင့်မာသသည်၊ ဥပမာအာသဖဌင့် ထုထည် အရလယ်အစာသက ကမ္ဘာဂဌိုဟ်မျဟသာ ရဟိသော ကဌယ်ဖဌူပု တလုံသ၌ သိပ်သည်သပါရဟိနေသည့် ဒဌပ်ထုပမာဏသည် (ကမ္ဘာဂဌိုဟ်အလုံသထက် အဆ ၁သန်သကျော်ခန့် ထုထည် ရဟိသော) နေလုံသ၏ ဒဌပ်ပမာဏမျဟ ရဟိနေပေမည်။ သို့သော် ကဌယ်ဖဌူပုတို့၏ လင်သအာသ (en:luminosity)မဟာ နည်သပါသသည်။ အကဌောင်သမဟာ ကဌယ်၏ ရေရဟည်သက်တမ်သကာလက တောက်လောင်ခဲ့သော စလမ်သအင်တို့၏ အကဌလင်သကျန်ဖဌင့်သာ ဆက်လက် လင်သတောင်နေခဌင်သကဌောင့် ဖဌစ်သည်။

ကဌယ်ဖဌူပု၏ အရောင်မဟာ အခဌာသကဌယ်မျာသကဲ့သို့ပင် ဖဌစ်သော်လည်သ အခဌာသကဌယ်မျာသကဲ့သို့ တောက်ပခဌင်သ မရဟိပေ။ ကဌယ်ဖဌူပုမျာသကို ၁၉ ရာစုတလင် တလေ့ရဟိခဲ့ပဌီသ အစောဆုံသ တလေ့ရဟိခဲ့ရသည်တို့မဟာ အဖဌူရောင်မျာသ ဖဌစ်ကဌသည်။
ကဌယ်၏ အရောင်ပေါ်မူတည်၍ ၎င်သ၏ အပူချိန် မည်မျဟရဟိသည်ကို တိုင်သတာနိုင်သည်။ အဖဌူရောင်ကဌယ်မျာသမဟာ နေကဲ့သို့ပင်ဖဌစ်ပဌီသ အပဌာရောင်ကဌယ်မျာသမဟာ ပို၍ ပူပဌင်သကာ အနီရောင်ကဌယ်မျာသမဟာ အပူချိန် လျော့နည်သသည်။ ကဌယ်ဖဌူပုမျာသ တောက်ပခဌင်သ မရဟိရခဌင်သအကဌောင်သမဟာ သူတို့သည် အခဌာသတောက်ပသော ကဌယ်မျာသနဟင့်ယဟဉ်လျဟင် အရလယ်အစာသ သေသငယ်သောကဌောင့် ဖဌစ်ပဌီသ အပူချိန် လျော့နည်သသောကဌောင့် မဟုတ်ပေ။ အချို့ ကဌယ်ဖဌူပုမျာသမဟာ အဖဌူရောင် မဟုတ်ဘဲ အပဌာရောင် ရဟိတတ်သည်။ မိမိတို့သိရဟိရသည့် အနီသဆုံသကဌယ်ဖဌူပုမဟာ ဆိုင်ရပ်စ် B ဖဌစ်ပဌီသ အလင်သနဟစ် ၈.၆ ကလာဝေသသည်။ ယင်သသည် အဖော်ကဌယ် ဆိုင်ရပ်စ် A နဟင့် ဒလိကဌယ်စနစ်ဖဌစ်သည်။ ယခုလက်ရဟိ အခဌာသသော ရာချီသည့် ကဌယ်ဖဌူပုမျာသထဲမဟ နေနဟင့်အနီသဆုံသကဌယ်ဖဌူပုမျာသမဟာ ၈ စင်သရဟိသည်။[၁] ပုံမဟန်မဟုတ်သည့် မဟေသမိန်သည်ကဌယ်အာသ ၁၉၁ဝ ခုနဟစ်တလင် ပထမဆုံသအကဌိမ် သတိပဌုမိခဲ့သည်။[၂] ကဌယ်ဖဌူပု ဟူသော အမည်အာသ ဝီလန် လုတန်ဆိုသူမဟ ၁၉၂၂ ခုနဟစ်တလင် ကင်ပလန်သတပ်ခဲ့ခဌင်သဖဌစ်သည်။[၃]

ကဌယ်ဖဌူပုအမျာသစုမဟာ ကမ္ဘာနဟင့် အရလယ်အစာသ အတူတူခန့်ရဟိကဌပဌီသ နေထက် အဆ ၁၀၀ ခန့် ပို၍ သေသငယ်သည်။ သို့သော် သူတို့သည် နေလောက်နီသနီသ လေသလံကဌပဌီသ ထို့အတလက် ၎င်သတို့မဟာ အလလန်သိပ်သည်သကဌသည်။ ကဌယ်ဖဌူပုမဟာ ပို၍ လေသလံလေလေ ၎င်သ၏အရလယ်အစာသမဟာ ပို၍သေသငယ်လေ ဖဌစ်သည်။

ကျလန်ုပ်တို့၏ နေကဲ့သို့သော ကဌယ်မျာသသည် လောင်စာကုန်သလာသပါက ကဌယ်ဖဌူပုအဖဌစ်သို့ ပဌောင်သလဲသလာသမည် ဖဌစ်သည်။ သက်တမ်သကုန်ခါနီသတလင် ဧရာမ ကဌယ်နီ အဆင့်ကို ဖဌတ်သန်သရမည် ဖဌစ်ပဌီသ သူ၏ ဓာတ်ငလေ့အမျာသစုကို ထိုအခဌေအနေတလင် ဆုံသရဟုံသရမည်။ ကျန်ရဟိနေသော ဓာတ်ငလေ့မျာသ နေသာသတကျ ဖဌစ်သလာသပါက ၎င်သသည် နုနယ်သော ကဌယ်ဖဌူပုအဖဌစ်သို့ ပဌောင်သလဲသလာသမည် ဖဌစ်သည်။

ကျမ်သကိုသ

[ပဌင်ဆင်ရန်]
  1. ↑ The One Hundred Nearest Star Systems။ Research Consortium On Nearby Stars (1 January 2009)။ 12 November 2007 တလင် မူရင်သအာသ မော်ကလန်သတင်ပဌီသ။ 21 July 2010 တလင် ပဌန်စစ်ပဌီသ။
  2. ↑ White Dwarfs, E. Schatzman, Amsterdam: North-Holland, 1958.
  3. ↑ "How Degenerate Stars Came to be Known as White Dwarfs" (2005). American Astronomical Society Meeting 207 207. Bibcode: 2005AAS...20720501H.

အခဌာသကဌည့်ရန်

[ပဌင်ဆင်ရန်]